عوامل موثر بر شدت انرژي در استان‌هاي كشور با تاكيد بر پيوندهاي فضايي

The Influential Factors of Energy Intensity in Iran’s Provinces with emphasis on Spatial Linkages

امروزه ميزان مصرف انرژي براي كارشناسان و ناظران اقتصادي يكي از مؤلفه‌هاي ارزيابي عملكرد كشورها و دولت‌ها است و شدت انرژي يكي از شاخص‌هاي بررسي كارايي مصرف انرژي تلقي مي‌شود. هدف اصلي از اين مطالعه، بررسي برخي عوامل تأثيرگذار بر شدت انرژي از جمله، توليد ناخالص داخلي سرانه، صنعتي شدن و زيرساخت‌هاي حمل‌و‌نقل است كه با در نظر گرفتن پيوندهاي فضايي بين مناطق (استان‌هاي) كشور در طي دوره زماني 1387 تا 1392 مورد مطالعه قرار گرفته است؛ براي اين منظور از روش اقتصادسنجي پنل فضايي براي برآورد مدل استفاده شده است، نتايج حاصل از مدل خودرگرسيو فضايي با خطاي فضايي (SAC) نشان مي‌دهد شدت انرژي در ايران تحت تأثير عامل فضايي بوده و ميزان آن علاوه بر عوامل داخلي يك استان، به شدت انرژي استان‌هاي مجاور نيز وابسته است. به عبارت ديگر هرگونه شوك خارجي وارد شده بر يك استان به كاهش شدت انرژي در استان‌هاي همسايه منجر مي‌شود. همچنين نتايج تحقيق نشان مي‌دهد توليد ناخالص داخلي سرانه داراي اثر منفي و معنادار و متغيرهاي صنعتي شدن و زيرساخت‌هاي حمل‌ونقل داراي اثر مثبت و معنادار بر شدت انرژي در استان‌هاي ايران است.

Todays, energy consumption for experts and economists is one of the components of the performance evaluation of governments and countries, and energy intensity is considered as one of the indicators for assessing energy efficiency. The main purpose of this paper is to study some of the influential factors of energy intensity, such as GDP per capita, industrialization and transportation infrastructure which has been studied considering the spatial links between the provinces during the period from 2008 to 2014. For this purpose, the spatial panel econometric method has been used to estimate the model. The results of Spatial Autoregressive Model with Auto Regressive disturbances (SAC) show that the energy intensity was influenced by the spatial factor in Iran. So, the energy intensity in a province is not only influenced by the internal factors of the province but is also influenced by the energy intensity of the adjacent province. In other words, any external shock to a province will lead to a reduction in energy intensity in adjacent provinces. Also, the results show that GDP per capita has a negative and significant effect and industrialization and transport infrastructure variables have a positive and significant effect on energy intensity in Iran's provinces.