اثر قيمت‌گذاري آب كشاورزي بر پايداري منابع آن (مطالعۀ موردي: استان كهگيلويه و بويراحمد)

بيشترين مصرف آب در مصارف كشاورزي و آبياري مزارع است كه حدود 70 درصد از كل آب شيرين جهان را در بر مي‏گيرد. به دليل رشد سريع جمعيت، افزايش شهرنشيني و همچنين تغييرات اقليمي، منابع آب در سراسر جهان كمياب شده است. در پژوهش حاضر آثار بالقوۀ قيمت‏گذاري آب بر افزايش كارايي، بهبود عدالت و انصاف در تخصيص آب و پايداري منابع آب‌هاي سطحي و زيرزميني بررسي شده است. داده‏هاي مورد نياز تحقيق از طريق پرسشنامه و مصاحبۀ حضوري با كشاورزان مناطق مختلفي كه كشاورزان در آن ناحيه به صورت تعرفه هزينه‏هاي مربوط به آبياري را پرداخت مي‏كنند، جمع‏آوري شد. نتايج نشان داد براي مزارع توليدي، از بين 139 مزرعه، تعداد 14 مزرعه در مصرف آب به صورت كاملاً كارا عمل كرده و مقدار آب اضافي مصرف‌شده براي اين تعداد از مزارع برابر صفر است. نتايج به‌دست‌آمده از تخمين آب اضافي دامداري نشان مي‏دهد از بين 112 دامدار، فقط 19 دامدار مصارف آب كاملاً كارا داشته‏اند و آب اضافي مصرف نكرده‏اند. نتايج به‌دست‌آمده از تخمين آب اضافي باغداران نشان مي‏دهد از بين 112 باغدار، فقط 16 باغدار مصرف آب كاملاً كارا داشته‏اند و آب اضافي مصرف نكرده‏اند. نتايج شاخص پايداري نشان داد اگر كشاورزان و دامداران در مصرف آب بهينه‏تر عمل كنند و هدررفت آب را كاهش دهند، شاخص پايداري براي آنها افزايش مي‏يابد. نتايج الگوي VAR نشان‌دهندۀ بردار تعادلي بود كه اين بردار رابطۀ تعادلي بلندمدت بين سياست قيمت‏گذاري و توليدات بخش كشاورزي را نشان مي‌دهد. به بياني ديگر، نتايج به‌وضوح گوياي آن است كه سياست قيمت‏گذاري آب سبب افزايش توليدات كشاورزي در واحدهاي مورد مطالعه شده است.