تهيۀ نقشۀ خطر وقوع سيلاب در حوضۀ آبريز گمناب‌چاي با استفاده از مدل ANP و تكنيك GIS

مناطق كوهستاني شمال ‏غرب كشور به‏دليل توپوگرافي خاص خود و بارش تقريباً مناسب طي سال و به‏خصوص در فصل بهار، ازجمله مناطق مستعد وقوع مخاطرۀ سيل هستند. تحقيق حاضر با هدف تهيۀ نقشۀ پهنه‏بندي خطر وقوع سيلاب در حوضۀ آبريز گمناب‌چاي واقع در استان آذربايجان شرقي انجام‏ گرفته است. براي تهيۀ نقشۀ پهنه‏بندي خطر وقوع سيل از 10 فاكتور مؤثر در وقوع اين پديده استفاده شده است كه عبارت‏اند از: بارش، ليتولوژي، كاربري اراضي، شيب، تراكم پوشش گياهي، شاخص قدرت آبراهه، شاخص رطوبت توپوگرافيك، تراكم زهكشي، شاخص حمل رسوب، ضريب گراويليوس. به‏منظور وزن‌دهي معيارها در تحقيق حاضر از روش تحليل شبكه‏اي (ANP) و نرم‏افزار Super Decisions استفاده شد. نتايج نهايي به‌دست‌آمده از تحقيق حاضر نشان داد وزن معيارهاي 10 گانۀ يادشده به‌ترتيب 0.271، 0.201، 0.150، 0.118، 0.081، 0.056، 0.043، 0.032، 0.025 و 0.018 است كه معيارهاي بارش، ليتولوژي، كاربري اراضي و شيب بيشترين وزن را داشته‏اند. درنهايت، با تلفيق اين لايه‏ها با توجه به وزنشان در محيط GIS، نقشۀ پهنه‏بندي به‏ دست ‏آمد. نتايج نشان داد 210 كيلومترمربع (50 درصد) از مساحت منطقه در معرض خطر وقوع سيلاب قرار دارد. بنابراين، لزوم مديريت آب‏هاي سطحي در منطقه به‏منظور جلوگيري از وقوع سيل و همچنين بهره‏برداري مناسب از آب‏هاي منطقه ضروري به نظر مي‏رسد.