تحليل معنايي گواه‏نمايي در زبان فارسي

گواه‏نمايي مقوله‏اي زباني است كه بر اساس آن، گوينده بايد منبع اطلاعات گفته‏اش را در قالب تكواژ يا عنصري صرفي در جمله بازنمايي و مشخص كند كه آيا گوينده، رويداد را ديده، شنيده، استنتاج كرده يا به شكل ديگري كسب كرده‌است. نگارنده ضمن بررسي نمونه‏هايي از فارسي گفتاري به بررسي گواه‏نمايي در فارسي امروز پرداخته و به روشي توصيفي ـ تحليلي به اين نتيجه رسيده‌است كه دست‌كم برمبناي چند دليل عمده ‌نمي‏توانيم به وجود گواه‏نمايي در فارسي قائل باشيم: نخست، در فارسي عنصر صرفي اجباري در قالب تكواژ يا واژه‏بست براي نمايش اختصاصي گواه‏نمايي وجود ندارد؛ دوم، اشاره به منبع اطلاعات نه به كمك ابزارهاي صرفي، بلكه از طريق وجه فعل و به كمك «جمله»، آن هم به صورت اختياري بازنمايي مي‏شود؛ سوم، وجه مقوله‏اي جهاني است، اما گواه‏نمايي ويژه تعداد محدودي از زبان‏هاست؛ چهارم، اگر وجه را از فعل كنار بگذاريم، امكان بازنمايي معنايي اين مفهوم به طور كامل از بين مي‏رود؛ پنجم، اين مقوله در زبان‏هاي جوامع كوچك و با فرهنگي نه چندان پيشرفته، در قالب نظامي بسيار پيچده‏تر به كار مي‏رود.