بررسي حدنمايي حروف اضافه در زبان فارسي از منظر زبان‌شناسي شناختي

پژوهش حاضر به بررسي حدنمايي انواع حروف اضافه در زبان فارسي و فضاهاي متفاوت حركتي آنها برپايۀ رويكرد شناختي جكندوف (1983) و زوآرت (2005) مي پردازد. حروف اضافه مسيريِ فارسي به سه دسته اصلي تقسيم مي‌شوند: مسيرهاي محدود كه در آنها نقطه اي مشخص براي مبدأ و مقصد تعيين مي شود. از اين‌رو آنها، مسير مبدأها (مانند از، از بالايِ، از بيرونِ و ...) و مسيرمقصدها (به، تا و ...) ناميده مي شوند؛ مسيرهاي جهتي (به سويِ يا به طرفِ و ...) كه جهت كلي حركت را مي رسانند؛ خط سيري (از بالايِ در عبارت از بالايِ چيزي گذشتن و يا از رويِ چيزي رد شدن) كه فقط به نقطه اي در طول حركت از نظر زماني اشاره مي كنند. بررسي فضاي حركتي هر يك از آنها نشان‌ مي‌دهد كه حروف اضافه فارسي سه حالت محدود، نامحدود و مشترك ميان آن دو (هم محدود و هم نامحدود) را در بر مي گيرد. اما نكته اينجاست كه حروف اضافه را نمي‌توان به تنهايي و فارغ از جمله به صورت محدود و نامحدود دسته بندي نمود؛ بلكه به كاربردِ آن در جمله و نوع فعل نيز بستگي دارد. به طور كلي مي‌توان نتيجه گرفت كه در مقايسه با زبان هاي ديگر مانند انگليسي، خط مرز قاطعي ميان محدوديت و نامحدوديت حروف اضافه بدون كاربردِ آن در جمله وجود ندارد.