بررسي حقوق بشردوستانه از منظر امام علي(ع)

حقوق بشردوستانه، از موضوعات مهم جهان معاصر بوده و ازجمله دست آوردهاي بزرگ قرون نوزدهم و بيستم در نظام حقوق بين الملل به‌ شمار مي رود. حمايت و لازم الاجرا شدن آن، پس از تصويب نمايندگان كشورهاي مختلف در سطح جامعۀ جهاني، نهادهاي مردمي و بين المللي، صورت گرفت. حمايت از غيرنظاميان؛ همانند اسيران، مجروحان، بيماران، فراريان، زنان، كودكان، سالمندان و احترام به اجساد مردگان، ممنوعيت قحطي و گرسنگي دادن به نظاميان و غيرنظاميان و به كارگيري سلاح هاي مخرب غيرمجاز، ازجمله قواعد و مصاديق حقوق بشردوستانه هستند كه از جنگ و درگيري ها نظامي نشأت مي گيرند. در پژوهش پيش رو كه به روش توصيفيتحليلي انجام يافته، موارد فوق از منظر امام علي(ع) با محوريت كتاب گرانسنگ نهج البلاغه، مورد تجزيه‌ و تحليل قرار گرفته است. به‌طوركلي حضرت علي(ع) چه در غزوات صدر اسلام و چه در زمان حكومت خودشان در جنگ هاي جمل، صفين و نهروان، علي رغم تفكر ايشان بر دعوت به صلح، نهايت توجه به رعايت حقوق افراد غيرنظامي حتي نظامي و توجه به عدم ايجاد خسارت داشتند. هرچند برخي از مسائل حقوق بشردوستانه كه در اسناد بين المللي تحت عناوين و اسامي مختلف ياد مي شود، صراحتاً به همان عنوان در كلام حضرت وجود ندارد، ولي با قياس اولويت و وحدت ملاك، مي توان از برخي توصيه ها و رفتارهاي امام(ع) استنباط كرد.