امامت شيعي و مشروعيت تبارشناختي

مشروعيت تبارشناختي، يعني خويشاوندي با رسول خدا حضرت محمد(ص)، يكي از پايه هاي نظريه امامت شيعي در كنار نص و فضيلت هاي شخصي است و ازآن‌جاكه اهميت مفهوم خويشاوندي براي عموم مسلمانان قابل درك و پذيرش بود، جايگاه مهمي در بحث ها و مجادله هاي سياسي و فرقه اي پيرامون امامت پيدا كرد. مسأله مقاله حاضر به‌طور كلي عبارت از اين است كه از چشم انداز فرهنگ خويشاوندي و نظام حقوقي پيشااسلاميِ عرب ها، جانشيني علي(ع) پس از پيامبر چگونه سنجيده مي شد و ديدگاه علويان و شيعيان درباره انتقال رهبري امت از پيامبر به علي(ع) و سپس فرزندان او و فاطمه(س) با چه دشواره‌هايي روبه‌رو بود؟ به سخن ديگر آيا مطابق معيارهاي عرف پيشااسلامي، علي(ع) و فرزندان او از دختر پيامبر ميراث بران طبيعي جايگاه پيامبر به شمار مي آمدند يا نه؟ بررسي اين مسأله پيش از هر چيز در گرو شناخت روابط و اصطلاح هاي خويشاوندي در فرهنگ اعراب و هم‌چنين شناسايي موقعيت علي(ع)، فاطمه(س) و سپس حسن بن علي(ع) و حسين بن علي(ع) در شبكه مناسبات تبارشناختي و سرانجام واكاوي دشواره هاي مربوط به آن است، كاري كه همراه با توضيح دو گزارش تاريخي مربوط به سده دوم هجري انجام خواهيم داد.