نقش جت سطوح پايين و تعيين مسير ترابرد در گردوخاك خليج‌فارس (مطالعه موردي: 19-17 فوريه 2017)

گردوخاك يك فرايند طبيعي در مناطق بياباني و صحراها است. وزش بادهاي قوي بر سطح خاك خشك سبب معلق شدن ذرات ريز خاك در هواي نزديك سطح زمين مي‌شود. در سال‌هاي اخير، تأثير عوامل طبيعي متعددي منجر به گسترش بيشتر گردوخاك به بخش‌هاي غرب و جنوب غرب ايران بوده است. در 17 تا 19 فوريه 2017 توفان گردوخاكي بر روي استان خوزستان و شمال غرب خليج‌فارس رخ داد. هدف اين تحقيق تعيين منشأ گردوخاك و همچنين بررسي شرايط همديدي، ميدان باد و جت سطوح پايين در شكل‌گيري و انتقال آن به سمت استان خوزستان و خليج‌فارس بود. به اين منظور داده‌هاي هواشناختي از سايت ECMWF تهيه شد و توزيع افقي گردوخاك به كمك تصوير ماهواره MODIS و برون داد مدل DREAM بررسي گرديد. همچنين مسير ترابرد گردوخاك توسط برون داد مدل HYSPLIT تعيين شد. بررسي همديدي نشان داد، بادهاي شمال غربي در شرق سوريه و شمال غرب عراق (باد شمال) در حدفاصل ناوه ارتفاعي از شرق تا غرب ايران و پشته فشاري از تركيه تا شمال عربستان شكل‌گرفته بود. بيشينه سرعت باد شمال در تراز 925 هكتوپاسكال به 14 تا 16 متر بر ثانيه (28 تا 32 نات) رسيد. افزايش سرعت باد ترازهاي پايين جو به افزايش سرعت باد ده متري 9 متر بر ثانيه (18 نات) منجر شده كه درنتيجه آن ذرات گردوخاك به جو انتشار يافتند. در طي روز 18 فوريه در جنوب شرق عراق، جت سطوح پايين در سطح 950 هكتوپاسكال توسعه يافت. نتيجه آن افزايش تلاطم و گسترش قائم گردوخاك در لايه‌هاي پايين جو بود. جهت باد شمال، مسير پس گردي در مدل HYSPLIT و گل باد منطقه هم‌خواني داشتند. هر سه جهت باد را شمال غربي نشان داده و انتقال گردوخاك از عراق به سمت خليج‌فارس را تائيد كردند. منشأ گردوخاك خليج‌فارس توسط تصوير ماهواره و مدل DREAM بيابان‌هاي عراق و شرق سوريه تعيين شد.