بررسي شيوع و عوامل مرتبط با خوددرماني در شهرستان فسا در سال 1397: مطالعه مقطعي مبتني بر جمعيت

زمينه و هدف: خوددرماني يكي از بزرگ‌ترين مشكلات اجتماعي، بهداشتي و اقتصادي جوامع مختلف ازجمله ايران به شمار مي‌آيد. هدف از اين مطالعه، بررسي شيوع و عوامل مرتبط با خوددرماني دارو در افراد مراجعه‌كننده به مراكز بهداشتي شهرستان فسا بود.مواد و روش‌ها: اين مطالعه مقطعي به روش توصيفيتحليلي و بر روي 2000 نفر از افراد مراجعه‌كننده به مراكز بهداشتيدرماني شهرستان فسا سال 1397 انجام شد كه نيمي از آن تعداد، روستايي و نيمي شهرنشين بودند. نمونه‌گيري در سه مرحله‌ (نمونه‌گيري طبقه‌اي، خوشه‌اي و تصادفي ساده) انجام شد. براي گزارش اطلاعات از ميانگين، انحراف معيار، فراواني و درصد و براي بررسي ارتباط بين متغيرها، از آزمون‌هاي آماري كاي اسكوير و رگرسيون لجستيك در سطح معني‌داري 0.05= α استفاده شد. داده‌ها با نرم‌افزار spss نسخه 22 آناليز شدند.نتايج: افراد موردبررسي، 726 مرد (36.3%) و 1274 زن (63.7%) با ميانگين سني 37.36 سال بودند. در اين ميان، تعداد 1087 نفر (54.4%) خوددرماني داشتند كه در روستاييان بيشتر از شهرنشينان مشاهده شد (p˂0.001). همچنين احتمال خوددرماني در دانشجوها، سربازها، افراد شاغل نسبت به دانش‌آموزان، كمتر بود (p˂0.001). همچنين مشاهده شد كه خوددرماني با سطح تحصيلات رابطه معني‌داري نداشت (p 0.05). خوددرماني در افرادي كه منبع اطلاعات خوددرماني آن‌ها داروخانه‌ها و داروسازها بودند بيشتر بود (نسبت شانس (OR) برابر با 0.25). با توجه به متغيرهاي مرتبط با علل خوددرماني،‌ ازنظر وضعيت اقتصادي، هزينه‌بر بودن معالجه (58.28%)، ازنظر نوع نگرش به پزشك، عدم اعتماد به تشخيص پزشك (77.51%) و ازنظر بهبودي علائم،‌ بهبودي بر اساس تجربه قبلي (81.87%) بيشترين فراواني را داشتند.نتيجه‌گيري: با توجه به شيوع بالاي خوددرماني در شهرستان فسا، نياز به ارائه برنامه‌هاي آموزشي لازم به‌صورت حضوري و از طريق رسانه‌ها در خصوص عوارض و پيامدهاي خوددرماني ضروري است. همچنين بايد برنامه‌هايي جهت رفع كمبود پزشك و كادر درماني و نيز بالا بردن كيفيت خدمات درماني در روستاها تدوين گردد. محدود كردن خريد دارو بدون نسخه نيز مي‌تواند تا حدودي خوددرماني را در جامعه كاهش دهد.