تأثير معماري بناهاي حكومتي و دولتي بر هويت شهر تبريز (1300 تا 1320 هـ.ش)

بعد از ورود مدرنيته به ايران در دوره پهلوي اول، جامعه دچار دوگانگي بين گذشته و سنت از يك‌سو و تجدد و نوگرايي از سويي ديگر شد. حكومت به دنبال تغيير وضع موجود و توسعه‌ي مفاهيم مدرنيته غربي بود. يكي از نمودهاي اين تحولات، تغيير كالبد شهرها و شكل‌گيري هويت جديد در شهرهاي ايران به خصوص شهرهاي تاريخي و با اهميت بود. از اين سو، چگونگي تأثير معماري بناهاي حكومتي و دولتي در انتقال مفاهيم تجدد در هويت شهرتبريز سؤال اصلي اين تحقيق است. در اين مقاله ابتدا مروري بر مفاهيم سنت و مدرنيته و تأثير آن بر معماري اين دوره داريم و سپس تأثير معماري و تفكرغربي حكومت مورد بررسي قرار مي‌گيرد. مباني نظري تحقيق بر اين نكته استوار است كه پديده‌هاي اجتماعي و تاريخي بر روي معماري تأثيرگذار است. شهر تبريز به‌عنوان يكي از شهرهاي مهم و تأثيرگذار در تاريخ ايران به‌عنوان نمونه موردي انتخاب شده و برخي از بناهاي اين شهر در دوره پهلوي اول مورد تحليل قرار گرفته‌اند. اين پژوهش از نوع كيفي و روش تحقيق توصيفي ـ تحليلي و ابزار گردآوري داده‌ها به‌صورت استنادي و ميداني بوده است. نتيجه پژوهش حاكي است كه در دوره پهلوي اول، در شهر تبريز علي‌رغم اقدامات تجددگرايانه در شهر و شكل‌گيري بناهايي دال بر تغيير نگرش از سنت به مدرنيته، به حفظ بافت و ارزش‌هاي تاريخي توجه شده است، ساخت و ساز بناهاي مهم حكومتي و نيز شكل‌گيري جداره‌هاي با ارزش بر هويت‌سازي تبريز در اين دوره تأثير مهمي داشته است.