بررسي عملكرد و برخي ويژگي‌‌هاي فيزيولوژيك ارقام كلزا در شرايط تنش خشكي آخر فصل و كاشت تأخيري

به منظور بررسي اثر كاشت تأخيري و تنش خشكي آخر فصل بر صفات عملكرد و اجزاي عملكرد، اسيدهاي چرب اشباع و غير‌اشباع، به منظور بررسي اثر تاريخ كاشت و تنش خشكي بر صفات عملكرد و اجزاي عملكرد، اسيدهاي چرب اشباع و غير‌اشباع، ميزان روغن و گلوكوزينولات دانه و محتواي پرولين كلزا آزمايشي به صورت فاكتوريل اسپليت‌پلات در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي با سه تكرار در دو سال زراعي 95-1393 در مزرعه تحقيقاتي موسسه تحقيقات اصلاح و تهيه نهال و بذر كرج اجرا گرديد. تيمارهاي مورد بررسي شامل تاريخ كاشت در دو سطح شامل: 20 مهر (كشت معمول) و 5 آبان (كشت تأخيري)، آبياري در دو سطح شامل: آبياري كامل (شاهد) و تنش خشكي (قطع آبياري از مرحله خورجين‌دهي) و نيز ارقام و هيبريدهاي پاييزه كلزا شامل:Neptune, Elvise, Okapi, Tassilo, GKH0224, GKH2624, GKH3705 بودند. نتايج آزمايش نشان داد، كه تاريخ كاشت، آبياري و رقم بر تمام صفات به غير از اسيد اكوزنوئيك معني‌دار بود. به تأخير انداختن تاريخ كاشت، تعداد خورجين در بوته، وزن هزاردانه، عملكرد دانه، ميزان روغن دانه، اكوزنوئيك اسيد و پرولين را كاهش ولي ميزان گلوكوزينولات دانه و اسيد بهنيك را افزايش داد. بيش‌ترين ميزان روغن دانه (6/45 درصد) در حالت آبياري كامل و كشت معمول و كم‌ترين آن ( 42.2درصد) در شرايط قطع آبياري در مرحله خورجين‌دهي و كشت تأخيري به‌دست آمد. بالاترين ميزان پرولين (21.59 ميلي‌گرم بر گرم وزن تر) در كشت معمول و از رقم GKH3705 به‌دست آمد. از نظر عملكرد و اجزاي عملكرد، محتواي روغن دانه، اسيدهاي چرب اشباع و غير‌اشباع و ميزان گلوكوزينولات، رقم GKH3705 مناسب‌ترين بود. با توجه به نتايج، به نظر مي‌رسد تاريخ كاشت 20 مهر و رقم GKH3705 در هر دو شرايط بدون تنش و تنش خشكي مي‌تواند به عنوان بهترين تيمار براي سودمندي توليد كلزا در منطقه كرج پيشنهاد گردد.