كاركردها و شروط ادراك‏هاي باطني از ديدگاه ابن‏سينا و ملاصدرا

در مقالۀ پيش‌رو، كوشيده‌ايم تا مقايسه‌اي ميان ديدگاه‌هاي ابن‌سينا و ملاصدرا درباره ادراك‌هاي باطني انجام دهيم. ازآنجاكه ابن‌سينا نفس نباتي و حيواني را جسماني مي‌دانسته، قواي ادراكي باطني را نيز جسماني و منطبع در ماده (بدن) به‌شمار آورده و براي هركدام در مغز محلي معين كرده است؛ درحالي‌كه ملاصدرا نفس نباتي و حيواني را غيرجسماني مي‌داند و بر تجرد نفس حيواني برهان اقامه مي‌كند. ملاصدرا قواي ادراكي باطني را نيز مجرد از ماده مي‌داند و محل‌هايي را كه براي هركدام در مغز مشخص شده است، صرفاً مظاهر آن قوا و محل حصول استعداد آنها در نظر مي‌گيرد. البته در ارائه تعريف، كاركردها و اثبات قواي ادراكي باطني ميان اين ‏دو فيلسوف شباهت بسياري به چشم مي‌خورد. سرانجام، ديدگاه ملاصدرا درباره ادراك‌هاي باطني به‌عنوان نظر جامع كه هم جنبه‏هاي مادي ادراك را به رسميت مي‌شناسد و هم وجه غيرمادي بودن آن را دربر مي‌گيرد، معرفي مي‌شود.