اثر كم آبياري و رقم بر عملكرد و اجزاي عملكرد سويا (‏Glycine max L.‎‏) در استان ‏هرات-افغانستان

‏‏ به منظور مطالعه اثر كم آبياري و رقم بر عملكرد و اجزاي عملكرد سويا آزمايشي مزرعه‌اي در مركز تحقيقات كشاورزي اردوخان استان ‏هرات افغانستان (طول جغرافيايي 49 ’11 °62 و عرض جغرافيايي 35 ’20 °34) در سال زراعي 97-1396 اجرا شد. آزمايش به صورت ‏كرت‌هاي خرد شده (اسپليت پلات) در قالب طرح بلوك‌هاي كامل تصادفي در 3 تكرار انجام شد. كم آبياري در سه سطح شامل (70 ‏‏(بدون تنش)، 90 (تنش ملايم) و 110 (تنش شديد) ميلي‌متر تبخير از تشتك كلاس ‏A‏) به عنوان عامل اصلي و رقم در چهار سطح ‏شامل (گلوي، استاين، هانگ و ال دي04) به عنوان عامل فرعي در نظر گرفته شد. نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه كم آبياري تاثير ‏معني‌داري بر تعداد غلاف در گياه، تعداد دانه در غلاف، وزن 100 دانه، عملكرد بيولوژيك، عملكرد دانه و شاخص برداشت داشت. اثر رقم ‏بر تمام صفات و اثر متقابل دو عامل تنها بر وزن 100 دانه معني‌دار بود. نتايج نشان داد كه كم آبياري در 110 ميلي‌متر تبخير (تنش ‏شديد) سبب كاهش معني‌دار صفات شد. كمترين تعداد غلاف در گياه (109.8 غلاف)، تعداد دانه در غلاف (2.4 دانه)، وزن 100 دانه ‏‏(15.27 گرم)، عملكرد بيولوژيك (7363 كيلوگرم در هكتار)، عملكرد دانه (2899 كيلوگرم در هكتار) و شاخص برداشت (35.5%) در 110 ‏ميلي‌متر تبخير به دست آمد. ميانگين صفات در 70 (بدون تنش) و 90 ميلي‌متر تبخير (تنش ملايم) فاقد تفاوت معني‌دار بود. رقم ال ‏دي04 به دليل داشتن حد مطلوبي از اجزاي عملكرد، داراي بيشترين عملكرد دانه (3793 كيلوگرم در هكتار) بود. ضرايب همبستگي ساده ‏صفات نشان داد كه عملكرد دانه داراي همبستگي مثبت و معني‌دار با عملكرد بيولوژيك، تعداد غلاف در گياه، ارتفاع گياه و تعداد دانه در ‏غلاف بود. بر اساس اين نتايج، كم آبياري تا سطح 90 ميلي‌متر تبخير مي‌تواند مورد توجه قرار گيرد.‏