بررسي اشكالات ابن سينا بر بي كران گروي درباره ساختار توجيه

از بحث هاي مهم معرفت شناسي بحث از ساختار توجيه است. در اين مسئله رهيافت هاي گوناگوني وجود دارد كه بي كران گروي يكي از آنها است. اين رهيافت از زمان ارسطو شناخته شده و همواره از طرف فيلسوفان مردود اعلام شده است. ابن سينا نيز به‌گونه اي متفاوت با ارسطو، با اين رهيافت به مقابله بر خاسته است. اين اشكالات ابن‌سينا بر بي‌كران‌گروي، با رويكردي تحليلي ـ انتقادي تبيين و نقد شده است. ابن سينا سه اشكال عمده بر اين رهيافت وارد مي كند: اول، بي كران گروي مستلزم اين است كه معرفتي حاصل نشود؛ دوم، لازمۀ بي كران گروي اين است كه بعضِ محصور مثل كل حاصر باشد كه محال است؛ سوم، لازمۀ بي كران گروي اين است كه بعضي از مبادي برهان غيرمعلوم باشد. اما استدلال‌هاي ابن سينا بر سه پيش فرض استوار است كه خود محل نزاع اند: اول، توجيه از مفاهيم داراي مراتب نيست و متواطي است؛ دوم، استدلال منتقل كنندۀ توجيه است، نه ايجادكنندۀ آن؛ سوم، تسلسل استدلال‌هاي ما در صورتي به معرفت مي‌انجامد كه اجزاي آن مترتّب بر يكديگر باشند، اجتماع در وجود داشته، و داراي فعليت باشند. افزون بر اين، استدلال دوم وي جداي از اين پيش‌فرض ها همچنان مخدوش است.