نگاهي به كوشش آلوين پلانتينگا براي پاسخ به ايراد فرويد دربارۀ منشأ باور به خدا

فرويد بر اساس مباني روانكاوانۀ خود تحليلي از منشأ دين و كاركرد آن به‌دست داد كه بر روي طيفي وسيع از متفكران سدۀ بيستم تأثيرگذار بود. اين تأثيرات اغلب نقش سلبي داشتند. از اين‌رو اغلبِ دينداران يا تحليل فرويد را رد كرده‌اند يا با ديدۀ ترديد به آن نگريسته‌اند. پلانتينگا از جملۀ متفكراني است كه ديدگاه به‌نسبت ويژه‌اي دربارۀ تحليل فرويد داشت. در اين مقاله ابتدا تحليل فرويد از منشأ و كاركرد دين را به‌اختصار توضيح داده‌ايم. سپس رأي پلانتينگا را در آن زمينه نقل كرده و در نهايت امر نشان داده‌ايم كه توجه پلانتينگا به فرويد، چه نقشي در شكل‌گيري معرفت‌شناسي ديني پلانتينگا ايفا مي‌كند، به اين‌صورت كه يكي از انگيزه‌هاي اصلي پلانتينگا در طرح نظريۀ پايه بودن باور به خدا و حس الوهي و همچنين نظريۀ تضمين، مواجه نشدن با ايرادهايي است كه فرويد مطرح كرد. اما بررسي معرفت‌شناسي ديني پلانتينگا نشان مي‌دهد كه راه‌حل او بسنده نيست و ايراد فرويد با روشي كه پلانتينگا در پيش گرفت، رفع‌شدني نخواهد بود.