بررسي سهم معلمان در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان سال سوم نظري بر پايه داده‌هاي امتحانات كشوري

Studying teachers' contribution to academic achievement of third-year high school students based on national exam data

پيشينه و اهداف: جايگاه مهم آموزش‌وپرورش در زندگي انسان قابل‌انكار نيست در اين خصوص زندگي تحصيلي، يكي از مهم‌ترين ابعاد زندگي اشخاص است كه بر ساير جنبه‌هاي زندگي تأثير فراوان دارد. اين موضوع موجب شده، پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان همواره دغدغه اصلي خانواده‌ها و به‌ موازات آن آموزش‌وپرورش قرار گيرد. ازاين‌رو، شناخت عواملي كه موجبات كاهش اُفت تحصيلي و بهبود و ارتقاي پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان را فراهم مي‌آورد، همواره موردتوجه و تأكيد است. با توجه به موارد مطرح‌شده، عمده­ترين هدفي كه در اين پژوهش مدنظر است، بررسي عوامل فردي و شخصي، ويژگي دانش و دانستن، ويژگي مهارتي و ويژگي شخصيتي مرتبط با صلاحيت معلمان در پيشرفت­تحصيلي دانش‌آموزان پايه سوم متوسطه نظري، بر پايه داده‌هاي امتحانات كشوري، به منظور تعيين سهم معلمان از ديدگاه دانش­آموزان و معلمان و مديران مدارس است. همچنين در اين تحقيق سعي بر آن است از نتايج به‌دست‌آمده، راهكارهايي براي تربيت ‌معلم در دانشگاه فرهنگيان و توانمندسازي كادر آموزشي مدارس ارائه شود. روش‌ها‌: روش پژوهش حاضر توصيفي و از نوع علي مقايسه‌اي بود. جامعه آماري اين پژوهش شامل استان­هايي بود كه بيشترين و كمترين پيشرفت تحصيلي داشتند. در اين پژوهش نمونه‌گيري از دانش‌آموزان، معلمان و مديران مدارس براساس روش نمونه‌گيري خوشه‌اي چندمرحله‌اي انجام شد. براي تجزيه ‌و تحليل داده‌ها، از روش‌هاي آمار توصيفي، آزمون t و تحليل واريانس استفاده شد. ابزار اندازه‌گيري، پرسش‌نامه محقق ساخته سهم معلمان در پيشرفت تحصيلي دانش آموزان بود. يافته‌ها: نتايج نشان داد كه براي استان‌هاي با پيشرفت تحصيلي بالا ميانگين براي ابعاد ويژگي‌هاي فردي و شغلي، بعد دانش، بعد مهارتي و بعد شخصيتي به ترتيب برابر با (34/57)، (.72/27)، (10/43) و (79/40) بود. ميانگين‌هاي به‌دست ‌آمده براي استان‌هاي با پيشرفت تحصيلي پايين براي ابعاد ويژگي‌هاي فردي و شغلي، بعد دانش، بعد مهارتي و بعد شخصيتي به ترتيب برابر با (33/32)، (97/14)، (57/23) و (86/20) بود. نتايج آزمون تحليل واريانس چندمتغيري نشان داد كه بين استان‌هاي داراي پيشرفت تحصيلي بالا و پايين در ابعاد ويژگي‌هاي فردي، بعد دانش، بعد مهارت و بعد ويژگي‌هاي شخصيتي معلمان از ديدگاه آزمودني­ها تفاوت معناداري وجود دارد. با توجه به ميانگين‌هاي تعديل‌ شده، معلمان استان‌هاي داراي پيشرفت تحصيلي بالا، نمره بيشتري در اين ابعاد كسب كرده‌اند. بين استان‌هاي داراي پيشرفت تحصيلي بالا و پايين در ابعاد ويژگي‌هاي فردي، بعد دانش، بعد مهارت و بعد ويژگي‌هاي شخصيتي معلمان از ديدگاه آزمودني‌ها تفاوت معناداري وجود دارد (001/0=p). نتيجه‌گيري: ويژگي­هاي فردي و ابعاد دانشي، مهارتي و شخصيتي معلمان بر ارتقاي پيشرفت تحصيلي دانش‌آموزان پايه سوم نظري تأثير محسوس دارد. كابردهاي متصور بر يافته ­هاي تحقيق حاضر آن است كه؛ تعيين صلاحيت­هاي مورد نياز معلمان مي­تواند خطوط راهنمايي براي تعيين مسير و استراتژي­ برنامه­ هاي تربيت معلم و آموزش ضمن خدمت معلمان باشد. با توجه به يافته­ هاي تحقيق به سياست­گذاران آموزش و پرورش و تربيت معلم پيشنهاد مي­گردد كه در بازنگري برنامه جديد تربيت معلم و آموزش ضمن خدمت معلمان، به تأثير صلاحيت­هاي فردي، علمي، مهارتي و شخصيتي معلمان و افزايش سهم آن­ها در برنامه­هاي بهسازي و بالندگي حرفه اي معلمان و تقويت بعد نظارت توجه ويژه شود. اين پژوهش با محدوديت­هايي همراه بوده كه ممكن است در تعميم پذيري يافته­هاي پژوهش تأثيرگذار باشند از آن­جا كه امكان كنترل متغيرهاي مزاحمي چون هوش و جنسيت براي محققان وجود ندارد؛ اين متغيرها تا حدودي در نتايج تأثيرگذارند، همچنين به دليل محدوديت­هاي زماني و مكاني و صدور مجوزهاي لازم، اين پژوهش فقط در بين دانش آموزان پايه سوم متوسطه استان­هاي خراسان جنوبي، مازندران، يزد، تهران، اصفهان با پيشرفت تحصيلي بالا و استان هايي كه داراي كمترين پيشرفت تحصيلي هستند، از جمله؛ استان هاي بوشهر، هرمزگان، خوزستان، لرستان و سيستان و بلوچستان انجام شد. طبيعي است افزايش نمونه منجر به نتايج دقيق­تري خواهد شد.

Background and Objectives: The important status of education in human life is undeniable. In this regard, academic life is one of the most important aspects of people’s life that has a great impact on other aspects of life. As a result, the academic achievement of students has always been the main concern of families and ,at the same time, the education system. Therefore, identifying the factors that may reduce the students’ academic failure and improve and increase their academic achievement is always of importance and emphasis. Based on the aforementioned issues, the main purpose of this research is studying personal and individual factors, features of learning and knowledge, skill features and personality traits related to teachers ' qualifications in the academic achievement of the third grade high school students (based on data collected from the national entrance exams in order to determine the teachers' share from the perspective of students, teachers, and principals. Moreover, based on the findings of this study, we are aimed at providing guidelines for teacher training at Farhangian University as well as empowering the teachers at the high schools. Methods: The research method was descriptive and causal-comparative. The statistical population of this study included the provinces with the highest and lowest academic achievement. In this study, sampling of students, teachers and school principals was based on the method of multistage cluster sampling. Descriptive statistics, t-test and analysis of variance were used for data analysis. The research instrument was a researcher-made questionnaire to determine the teachers' contribution to students' academic achievement. Findings: The results showed that for the provinces with high academic achievement, the mean scores obtained for individual and occupational characteristics, the knowledge aspect, the skill aspect, and the personality aspect were 57.34 , 27.72 , 43.10 and 40.79, respectively. The mean scores obtained for the provinces with low academic achievement were 32.33 , 14.97, 23.57, and 20.86 for the aspects of personal and occupational characteristics, the knowledge aspect, the skill aspect, and the personality aspect, respectively. The results of the multivariate analysis of variance showed that there is a significant difference between the provinces with high and low academic achievement in terms of the personal characteristics, the knowledge aspect, the skill aspect and the personality characteristics of the teachers. Due to the adjusted averages, the teachers in the provinces with high academic achievement scored higher in these aspects. Therefore, there was a significant difference between the provinces with high and low academic achievement in terms of personal characteristics, the knowledge aspect, the skill aspect and the personality characteristics of teachers (p = 0.001). Conclusion: Individual characteristics and the aspects of knowledge, skill and personality of teachers has a sensible effect on improving the academic achievement of the third-year high school students. Applications of the findings of the present study are as follows: Determining the qualifications required for the teachers can be the guideline for identifying the direction and the strategy of the teacher training and the in-service teacher training programs. According to the research findings, it is recommended to the policy makers of education and teacher training that in reviewing the new program of the teacher training and the in-service training of teachers, special attention should be paid to the impact of personal, scientific, skill and personality qualifications of teachers and increasing their share in the programs for teachers’ professional improvement and development and strengthening the aspect of supervision. The limitations with which conducting this study was faced may have had an influence on the generalizability of its findings since it was not possible for the researchers to control disturbing variables such as intelligence and gender; These variables are likely to have some effect on the results. Also, due to time and place limitations and obtaining the necessary permits, this study was conducted only among the third-year high school students in provinces with high academic achievement, such as South Khorasan, Mazandaran, Yazd, Tehran, and Isfahan and some provinces which have the lowest academic achievement, including the provinces of Bushehr, Hormozgan, Khuzestan, Lorestan and Sistan and Baluchestan. is Obviously, increasing the sample population will certainly lead to more accurate results.