بررسي و نقد نظريۀ مشهور مبني بر ظني بودن ظواهر قرآن

عبارت هاي قابل توجهي از عالمان مسلمان حاكي است كه از نگاه ايشان ، دلالت ظواهر قرآن بر مفادشان ، ظني است. پاره اي از اين عبارت ها ، مطلق است ولي بخشي از آن ها ، به مبحث عام و خاص و مسئلۀ تخصيص قرآن با خبر واحد اختصاص دارد.دربارۀ اين سخن مشهور ، بحث منقحي به عمل نيامده و دليل روشني بر آن ارائه نشده ولي مي توان از خلال مباحث ايشان ، به دلايل احتمالي آن پي برد. البته اين دلايل ، قابل دفاع به نظر نمي رسند، چرا كه بيشتر آن ها، حاصل بي توجهي به نقش و عملكرد لفظ در مقام محاوره و تقنين است. زيرا آن چه از لفظ در اين دو مقام انتظار مي رود، صرفاً افادۀ مراد استعمالي است و نه مراد جدي و بي ترديد ظواهر قرآن، در اين حد از افاده، مفيد قطع هستند. پاره اي ديگر از اين دلايل، سخنان مخدوش و قابل نقدي است كه به اخباري ها نسبت داده شده. بلكه بايد گفت شواهدي در دست است كه نشان مي دهد ، ظواهر قرآن ، از دلالت هايي قطعي و علم آور برخوردارند. آياتي كه مردم را به تحدّي با قرآن فرا مي خوانند، آيات دعوت كننده به تدبر در قرآن و مفاد حديث ثقلين، از مهم ترين اين شواهد است.