قدرت سياسي و بايسته‌هاي اخلاقي آن در انديشه حكيم كشفي

هدف پژوهش حاضر بررسي قدرت سياسي و بايسته‌هاي اخلاقي آن در انديشه حكيم كشفي بود. در اين راستا و با روش توصيفي تحليلي، نگرش كشفي به ذات قدرت سياسي، هدف و قلمرو آن، نگرش موسع و متفاوت او به مفهوم خليفه‌الله و ظل‌الله بررسي شد. همچنين تقسيم‌بندي نوين كشفي از اصناف سه‌گانه حكومت كه مبناي تقسيم آن به نوعي ناظر بر نگاه وي به قلمرو سياست و رابطه دين و اخلاق با آن است، تحليل گرديد. بايسته‌هاي اخلاقي رفتار حاكمان در سه ساحت رابطه با خدا، خود و مردم به تفكيك بيان شد و بايسته‌هاي اخلاقي رفتار وزيران علاوه بر سه ساحت مذكور در دو ساحت ارتباط با حاكم و ارتباط واسطه‌اي ميان مردم و حاكم نيز مورد تبيين قرار گرفت. نتايج نشان داد كشفي ذات و سرشت قدرت را نه تنها ضداخلاقي نمي‌بيند، بلكه اولاً، معتقد است قدرت في‌نفسه خنثي اما بسيار موثر و كارا مي‌باشد، و ثانياً، حتي حكومت‌هاي بي‌خبر يا فاقد باور به دين و قواعد اخلاقي نيز واجد نوعي شأنيت و كاركرد ديني و اخلاقي هستند. ثالثاً، نظر كشفي در باب كاركردهاي مثبت حكومت‌هاي جبار و ظاهريِ محض يك گزاره توصيفي است و نه يك بايسته تجويزي. رابعاً، وي تلاش براي برانداختن كامل حكومت‌هاي ستمگر را تنها در يك صورت مي‌پذيرد و آن اينكه حاكم يا حكومتي بهتر و عادلانه‌تر در دسترس باشد و در اين صورت براندازي حكومت ستمگر نه تنها مجاز، بلكه ضروري خواهد شد.