مقايسه تحول نگرش به مفهوم جهاد در سلفيه به نوسلفيه و بررسي تأثير آن بر تحولات سياسي خاورميانه

پژوهش حاضر با فرض تأثير جهاد در ظهور نوسلفيه جهادي، تلاش كرد به مقايسه مفهومِ جهاد در انديشه سلفيه و نوسلفيه و بررسي تأثير آن در تحولات سياسي خاورميانه بپردازد. تحول در مفهوم جهاد از سلفيه اجتهادي به سلفيه جديد و جهادي چه تأثيري بر تحولات خاورميانه عربي بر جاي نهاده است؟ سوال اصلي اين پژوهش بود. اين پژوهش از روش جامعه‌شناسي تاريخي (از حيث روش‌شناختي) و همچنين روش اسنادي متكي برداده‌هاي اسنادي (كتابخانه‌اي) بهره برده است. يافته‌ها نشان داد كه جهاد در انديشه سلفيه قديم در عرض ديگر وجوب ديني، به‌عنوان اقدامات خصمانه عليه كفار، منافقين و مشركين براي دستيابي به آرمان آنان تعريف مي‌شده، ليكن نزد نوسلفيه، جهاد، از ديگر عبادت‌ها مانند نماز و روزه و حج مهم‌تر است. از اين نظر نتايج حاصل از اين تحول مفهومي، از مفهوم دعوت در سلفيه به جهاد به‌عنوان اسلام عملي در نوسلفيه و قرار دادن مفهوم توحيد در مقابل دو مفهوم بدعت و شرك، بدعت در جوامع مسلمان و شرك در خارج از جوامع اسلامي به‌صورت مضاعف به بازتوليد خشونت هم در درون جوامع مسلمان، خاصه در خاورميانه و هم در درون جوامع غيرمسلمان، به‌صورت سه نوع ستيزش واكنشي، ايدئولوژيك عليه جوامع غيرمسلمان و ستيزش فرقه‌اي در درون جوامع اسلامي به قطبي‌سازي امت اسلامي، ايجاد زمينه براي حضور قدرت هاي فرامنطقه‌اي، تغيير ژئوپليتيك قدرت در منطقه خاورميانه و در نگاهي كلي‌تر تضعيف يكپارچگي جهان اسلام منجر شده است.