سياست‌هاي گفتماني پوشاك زنان در ايران در دورۀ پهلوي اول (آمرانه) و دوم (اشاعه‌گرايانه)

اين مقاله به واكاوي تطور سياست‌هاي گفتماني در دورۀ‌ پهلوي‌ها و نوع تأثيرگذاري آن‌ها بر پوشاك زنان ايران مي‌پردازد و با رويكردي جامعه‌شناختي ويژگي‌هاي ظاهري و دلالت‌هاي معنايي پوشاك زنان تحت تأثير عوامل فرهنگي ـ اجتماعي، پيامدهاي كردارهاي گفتماني متفاوت دورۀ پهلوي‌ اول و دوم بر پوشاك زنان را مطالعه مي‌كند. ضرورت اين‌چنين مطالعاتي، ناظر بر اهميت بازشناسي تبعات سياست‌هاي آمرانه و اشاعه‌گرايانه در عرصه‌هاي فرهنگي است. رويكرد مطالعه، كيفي و توصيفي ـ تحليلي است و از تحليل گفتمان انتقادي براي تحليل كردارهاي گفتمان غالب در دوره‌هاي پهلوي اول و دوم استفاده شده است. هدف از اين مطالعه، پاسخ به اين سؤال است كه دو رويكرد متفاوت در دورۀ پهلوي اول (آمرانه) و در دورۀ پهلوي دوم (اشاعه‌گرايانه) با پديدۀ كشف حجاب، به چه نتايجي منجر شده است؟ نتايج نشان مي‌دهد كردارهاي متفاوت در گفتمان پهلوي در دو دوره، به‌رغم برخورداري از گفتمان واحد، پيامدهاي مختلفي داشت و به‌دليل تمركز كردارهاي گفتماني در دورۀ پهلوي دوم بر اقتضائات اجتماعي و فرهنگي روز، نسبت به كردارهاي گفتماني پهلوي اول، بيشتر به اهداف خود نزديك شد. همچنين درنتيجۀ هژمونيك شدن گفتمان پهلوي‌ها، نوعي «همگن‌سازي» نسبي پوشش زنان در ايران رخ داد كه نتيجۀ يكي از كردارهاي اين گفتمان در دورۀ اول پهلوي‌ها بود.