فقدان تجدد و رزمجويي ذهنيت عرفاني/دوجايگاهي در بستر تاريخ معاصر ايران

سال‌هاي دهة 40 و 50 خورشيدي آغازگاه ظهور روشنفكراني بود كه در مقالة حاضر ذيل مفهوم ذهنيت عرفاني/ دو جايگاهي قرار مي‌گيرند؛ روشنفكراني كه بيش از آنكه در پي مفاهيمي همچون نوسازي، مرزهاي ملي و انديشه ترقي باشند، در پي تخريب نهادهاي مدرن ناشي از مشروطه برآمدند و در اين چالش به ذوب مفاهيمي يادشده پرداختند. اين روشنفكران (روشنفكران شبه‌مذهبي، روشنفكران چپ و روشنفكران دولتي) نه‌تنها پيوندي با انديشة ترقي و مفاهيم مدرن نداشتند، بلكه طبق نظرگاه پژوهشي ما به‌دنبال پرورش ايده‌هايي بودند كه با تئوري ذهنيت عرفاني/ دو جايگاهي قابل تبيين است. از ديدگاه اين نوشتار، روشنفكران و ايرانيان دچار شده به ذهنيت عرفاني/ دو جايگاهي در حوادث آخرين سال‌هاي دهة 50 كه اوج ظهور اين ذهنيت و تسلطش بر سراسر زيست ايرانيان بود، با پذيرش سه ‌گام اين ذهنيت (نفي شناخت، ارزش‌هاي مجازي و دولت مقدسِ خداگونه) پذيراي شرايط امروزي سرزمين خويش شدند. در نتيجه مفهوم ذهنيت عرفاني/ دو جايگاهي و شاخصه‌هاي آن (برگرفته از مباحث ارنست كاسيرر، لوي برول و جوليان جينز) مفهوم محوري پژوهش حاضر است و ذهنيت بخشي از روشنفكران يادشده به سنگ محك آن آزموده خواهد شد تا بتوان به تبيين نگاه اين روشنفكران دربارة حوادث سال‌هاي دهة 40 و 50 پرداخت.

no abstract