تحليل تربيتي نظرية حركت جوهري

اين پژوهش در پي تحليل تربيتي حركت جوهري، به‌عنوان يكي از ابتكارات ملاصدراست. بدين منظور، نخست اصل حركت در منظومة فكري و فلسفي ملاصدرا، به‌گونه‌اي‌ اجمالي تبيين، سپس در راستاي رويكرد امتداد اجتماعي فلسفه، به استنباط و استنتاج تربيتي از آن پرداخته شده است. ملاصدرا، با طرح نظريۀ حركت جوهري معتقد است كه جهان مادي و طبيعت با تمام ذات خويش پيوسته در حال تكاپو و شدن است و از قوه به‌سوي فعل با رويكردي تشكيكي و اشتدادي در حركت است و روي به‌سوي كمال و بقا دارد. پيوند ميان حركت و تربيت، از سنخ ابتناي تشريع و اعتبار بر تكوين، و تعميق تربيت با محوريت گوهر وجود متناظر با حركت است. رهاورد ارتباط ميان اين دو، مؤلفه‌ها و اصولي همچون تحول و تكامل، تدريج و تداوم، نظام‌مندي و تناسب خواهد بود. اين الگوي تربيت، واجد عناصري همچون پويايي، پيوستگي، امتداد و عمق است كه نتيجة حركت و فعاليت مربي و متربي در يك رابطة تعاملي است. براين‌اساس، تربيت حركتي تراكمي است كه داراي حقيقتي رشددهنده در همة ابعاد وجودي انسان از بعد جسماني تا روحاني است.