بررسي تاريخي معماري محراب و مناره در سده نخست اسلامي

با آنكه در منابع اسلامي، سفارشي درباره ساخت محراب و مناره مساجد نيست، چرا اين دو پديده در معماري عبادتگاه مسلمانان وارد گرديده است؟ در اين نوشتار با روش كتابخانه‏اي، چگونگي ورود محراب و مناره در معماري مساجد سده نخست اسلامي و فرضيه اين كه محراب و مناره برگرفته از آيين ايران باستان، مردم جزيرة العرب و معابد يهوديان و مسيحيان است، بررسي خواهد شد. بررسي‏هاي تاريخي نشان ميدهد در سده نخست اسلامي اين دو بخش، به معماري مساجد افزوده شده و مساجد جامع؛ فلسطين، كوفه، مدينه، دمشق، قيروان و فسطاط در سده نخست داراي محراب طاقنما بوده و مساجد جامع؛ بصره، فسطاط، دمشق، مدينه، قصبه در رمله فلسطين و قيروان در سده نخست داراي مناره بوده‏اند. مناره در گذشته چهارگوش، حلزوني و استوانه‏اي ساخته مي‏شدند و مواد به كاررفته در آن در شرايط اقليمي و فرهنگ معماري مناطق متفاوت بوده وسپس مناره‏ها بلندتر و باريكتر شده و به عنوان مأذنه كاربرد خود را از دست داده است.