بررسي ساختار روايت در رسالۀ في حقيقه‌ العشق سهروردي

رسالۀ في حقيقه‌ العشق بازآفريني دو داستان قرآني «يوسف» و «آدم» طبق مشرب اشراقي سهروردي است. او حقيقت حيات و مبدأ و مقصد هستي را از نگاه فلسفي عرفاني خود در قالب پيرنگ اين روايت بيان كرده است. پيرنگ تقابلي روايت در اين رساله رويارويي دو عنصر نور و تاريكي (معنويت و ماده) را بيان مي كند و فشرده ‌اي از دو قوس نزولي حيات (افاضۀ فيض آفرينش از نورالانوار و خلق آسمان ‌ها و زمين) و قوس صعودي (سير و سلوك و تلاش انسان براي برگشت به سرچشمۀ نور) در آن مطرح شده است. اين ساختار با نظريۀ تقابلي و الگوي كنشي گريماس همخواني دارد. بررسي روايت براساس الگوي مذكور نشان مي‌ دهد دو كنشگر اصلي اين روايت يعني حسن و عشق كه در بخش زيرساختي و يوسف و زليخا كه به‌‌عنوان بازيگران اين دو نقش در بخش روساختي روايت حضور دارند، جلوه ‌هايي از دو عنصر متقابل نور و ظلمت‌اند كه در رويداد آفرينش با هم آميخته شده‌اند. بر پايۀ تقابل موجود در زيرساخت داستان كه سبب فراق ميان حسن و عشق مي‌ شود، مهم‌ ترين پيرفت به‌كار‌رفته در اين روايت نيز انفصالي است.