تحليل تاريخي تحولات ساختاري - هويتي در كهن شهرهاي ايراني اسلامي نمونه موردي: كهن شهر كاشمر

نحوه نگرش به جهان، اقتصاد، چگونگي تعامل با زيست‌بوم، مسائل اجتماعي، فرهنگي و سياسي ساختار شهري و هويتي شهرهاي تاريخي ايراني را رقم‌زده است. ساختار و استخوان بندي شهرها در بستر تاريخ و با تغيير دوره‌هاي حكومتي، تغييرات بسياري پذيرا بوده است، بنابراين تحليل و واكاوي ساختار و سازمان فضايي شهرها و شناسايي عناصر هويتي حائز اهميت است. ترشيز (كاشمر) با قدمت 2000 ساله و با سابقه استقرار قوم پارت، شهري با تاريخ پرفراز ‌و ‌نشيب مي باشد كه در مسير تداوم تاريخي، آگاهانه و ناآگاهانه، چهرۀ كالبدي متفاوتي يافته است. هدف پژوهش حاضر، بررسي تحولات ساختاري و هويتي شهر كاشمر از دوران زرتشت تاكنون و همچنين شناسايي عناصر شاخص و فضاهاي شهري مهم در ساختار شهري مي‌باشد. اين پژوهش به لحاظ محتوايي تاريخي با روش توصيفي-تحليلي و تفسيري سامان يافته است. رويكرد كلي پژوهش مبني بر تحليل و بررسي تأثيرگذاري حوادث تاريخي بر ساختار فضايي و يادمان‌ها و عناصر به‌جاي ‌مانده از آن ‌مي‌باشد. نتيجه‌ حاصل شناسايي ساختار اصلي و ثانويه شهر و با تأكيد بر مركز شهر كاشمر به‌عنوان مجموعه‌اي به‌هم‌پيوسته از مسجد جامع، بازار، مدرسه علميه، كاروانسرا و لبه‌هاي فعال تجاري است و حفظ و بازطراحي آن‌ها به‌منظور ارتقاي هويت در توسعه‌هاي جديد شهر كاشمر پيشنهاد شده است.