ارائه الگوي مطلوب مديريت ريسك مخاطرات طبيعي (زلزله) در مناطق روستايي: مطالعه موردي روستاهاي استان قزوين

عملياتي شدن اهداف مديريت ريسك زلزله در عرصه‌هاي فضايي روستايي مستلزم داشتن فرآيند و الگوي مطلوب مديريت است. از اين رو، پژوهش حاضر  با هدف ارائه الگوي مطلوب مديريت ريسك مخاطرات طبيعي (زلزله) در مناطق روستايي و با استفاده از مدل‌هاي رياضي، برنامه‌ريزي مديريت راهبردي (SMP) و برنامه‌ريزي مديريت راهبردي كمي (QSMP) انجام شد. روش تحقيق از نوع توصيفي‌ـ كاربردي و شيوۀ جمع‌آوري اطلاعات نيز به دو صورت كتابخانه‌اي و ميداني بود. نخست، به‌منظور رتبه‌بندي ريسك آسيب‌پذيري منطقه مورد مطالعه، نوزده شاخص مناسب (همچون كيفيت مساكن، قدمت ساختمان‌ها، تراكم جمعيت، بزرگاي زلزله) شناسايي و وزن‏دهي شدند و با گردآوري آمار و اطلاعات آنها، تحليل داده‌ها صورت گرفت. سپس، ديدگاه پاسخ‏گويان شامل ۳۸۶ نفر از سرپرستان خانوارهاي روستايي و ۲۹ نفر از اعضاي نهادهاي محلي در 29 روستاي نمونه شهرستان منتخب از استان قزوين و همچنين، ديدگاه پانزده متخصص در زمينه مديريت زلزله و برنامه‌ريزي براي كاهش آسيب‌پذيري، با بهره‌گيري از ۶۹ گويه در قالب پرسشنامه، دريافت، توصيف و تحليل شد. نتايج تحقيق نشان داد كه الگوي مطلوب يكپارچه و پايدار مديريت ريسك زلزله در مناطق روستايي (با اختصاص صد درصد امتياز) مشتمل بر سه مرحله قبل (ارزيابي، پيشگيري و كاهش) با كسب پنجاه درصد، حين (پاسخ اضطراري و بازتواني اوليه و ارزيابي) با ۲۱ درصد و بعد (بازسازي و پاكسازي، بازتواني و ارزيابي) با ۲۹ درصد از كل امتيازات است. سرانجام، شناخت و ارتقاي مؤلفه‌هاي مبنايي مديريت ريسك زلزله به‌عنوان عناصر كليدي در هر كدام از مراحل مديريت ريسك زلزله مورد تأكيد قرار گرفت.