چالش‌هاي پيش‌روي مبناگرايي در فلسفۀ غرب با نگاهي به رويكرد علامه طباطبائي به مبناگرايي

Challenges of Foundationalism in Western Philosophy with a Look at Allameh Tabatabai's Approach to Foundationalism

مبناگرايي ديدگاهي است درباره ساختار باورهاي موجه، كه باورها را به دو دسته تقسيم مي‌كند؛ يكي باورهاي پايه، كه براي موجه‌بودن نيازي به ساير باورها ندارند؛ و ديگري باورهاي غيرپايه، كه براي موجه بودن نيازمند باورهاي ديگر هستند. مبناگرايان درباره دو مطلب مهم اختلاف‌نظر دارند: يكي تبيين آنان از چگونگي موجه‌شدن باورهاي مبنايي و ديگري تبيين آنان از نحوه تسري توجيه از باور مبنايي به باورهاي غيرمبنايي. رويكردهاي مختلف به اين دو مطلب باعث قرائت‌هاي مختلفي از مبناگرايي شده كه در يك تقسيم‌بندي كلي مي‌توان به «مبناگرايي شديد» و «مبناگرايي معتدل» اشاره كرد كه امروزه شاهد نقدهاي مختلفي نسبت به هر دو رويكرد هستيم. هدف مقاله حاضر كه با روش كتابخانه‌اي و توصيفي صورت گرفته، اين است كه مهم‌ترين نقدهاي ارائه‌شده به مبناگرايي را گردآوري كرده و بياني اجمالي از مبناگرايي علامه طباطبائي، به‌عنوان نمايندۀ معاصر حكمت متعاليه، ارائه دهد. در نهايت خواهيم ديد كه رويكرد علامه طباطبائي به مبناگرايي، فاقد بسياري از نواقص موجود در مبناگرايي غربي است.

Foundationalism is a theory about the structure of justified beliefs that divides beliefs into two categories, basic beliefs - which do not need other beliefs to be justified - and non-basic beliefs, which require other beliefs to be justified. Fundamentalists disagree on two important points, how basic beliefs are justified, and the other is how the justification spreads from fundamental beliefs to non-fundamental beliefs. Different approaches to these two issues have led to different perceptions of fundamentalism, which in a general division can be referred to as "extreme fundamentalism" and "modest fundamentalism", which today, both views have been criticized differently. Using a descriptive and desk-research method and reviewing Allameh Tabatabai's approach on fundamentalism, this paper studies the most important critiques against fundamentalism. Finally, it will become clear that Allameh Tabatabai's approach to fundamentalism is free from the shortcomings of Western fundamentalism.