دگرديسي در فضاهاي جمعيِ ايران تا انتهاي عصر صفوي

الگوهاي جديد زندگي از يكسو و نيروهاي مداخله‌گر مانند سياست‌هاي داخلي و خارجي، تحولات اقتصادي،‌ تحولات ايدئولوژيك از سوي ديگر، بر ساختار و نقش فضاهاي جمعي در طول تاريخ، تأثير داشته است. روند شكل‌گيري و تكامل فضاهاي جمعي را مي‌توان اغلب، تابع الگويي تدريجي و حاصل پيشرفت‌هاي فرهنگ شهرنشيني دانست. چنين به نظر مي‌رسد كه در تاريخ شهرنشيني ايران تا دوران صفويه، اين فضاها در دو مقطع، به نوعي، دچار دگرديسي و تغييرات آشكار شدند. پژوهش حاضر تحقيقي تاريخي است و در آن به توصيف و تحليل منابع مكتوب پرداخته خواهد شد و مي‌كوشيم تا اين تحولات اساسي را در كمّيت و كيفيت فضاهاي جمعي در قرون اوليۀ پس از اسلام و عصر صفوي معرفي كنيم. به نظر مي‌رسد كه مي‌توان اين استحالۀ فضايي و كاركردي در فضاهاي جمعيِ شهري در اين دو دوره را حاصل دگرديسي در فضاي ايدئولوژيك در قرون اوليۀ پس از اسلام و فضاي سياسيِ ايران در عصر صفوي دانست.