اثر پوشش‌هاي گياهي بر ذخيره كربن آلي خاك و ميزان تثبيت دي‌اكسيد كربن در كاربري‌هاي دراز مدت، منطقه بجستان

پوشش اراضي و تخريب خاك، به طور موثر بر انتشار گازهاي گلخانه‌اي اثر گذاشته و منجر به گرمايش جهاني مي‌گردد. از اين رو، اين تحقيق با هدف بررسي رابطه بين ذخيره كربن آلي خاك، پوشش اراضي و كاربري‌هاي مختلف در دو عمق 200 و 4020 سانتي‌متري در منطقه بجستان استان خراسان رضوي انجام گرفت. تعداد 122 نمونه خاك (دو عمق × 61 موقعيت نمونه‌برداري= 122 نمونه) از اراضي با كاربري مختلف باغي (انار، پسته و زعفران)، زراعي (جو)، بياباني (زير اشكوب درختان تاغ و فضاي بين درختان) و مرتعي برداشت گرديد. نتايج نشان داد كه خاك زير پوشش تاغ‌ در عرصه‌هاي بياباني در لايه سطحي (Kg m2 3.17) و باغات انار در هر دو عمق (Kg m2 2.57 در عمق 200 سانتي‌متري و Kg m2 1.63 در عمق 4020 سانتي‌متري) داراي بيشترين ميزان ذخيره كربن بود. به عبارتي، خاك زير اشكوب تاغ‌ 21.35 درصد از كل ذخيره كربن سطحي را به خود اختصاص داده و معادل116.66 تن در هكتار CO2 جذب شده در خاك دارا مي‌باشد و حدود 3.5 برابر بيشتر از مناطق بين درختان تاغ مي‌باشد. در نهايت، ميزان CO2 جذب شده در خاك پوشش‌هاي مطالعاتي، به ترتيب داراي ارزش 8193.45 و 3018.00 دلار در هكتار در افق سطحي و زير سطحي بود. مقايسه داده‌هاي كربن آلي خاك مربوط به سال‌هاي 1382 و 1396 در اراضي تحت كشت در افق سطحي خاك نشان از افزايش 10.60 و 19.23 درصد به ترتيب در باغات انار و پسته و در ارتباط با زعفران و جو نيز 3.5 تا 4 برابر افزايش نشان داده است. بنابراين، داشتن اطلاعات كافي از تغييرات (مثبت و منفي) در كربن آلي خاك با زمان به منظور ارزيابي اثرات مديريت‌هاي متفاوت اراضي مختلف در افزايش فرآيند ذخيره كربن، مي‌تواند در مديريت پايدار اراضي به ويژه مناطق خشك كشور موثر باشد.