ريخت شناسي صراحي‌هاي شيشه‌اي ايران در سده‌هاي 5 و 6 ه.ق

دوره سلجوقي يكي از مهم‌ترين دوران شكوفايي هنراسلامي سده‌هاي ۵ و۶ ه.ق ايران در خصوص هنر شيشه است كه از آن جمله مي‌توان به صراحي‌ها به عنوان يكي از پركاربردترين ظروف شيشه‌اي اشاره كرد. مطالعه بر روي فرم و تزيينات اين آثار شيشه‌اي مي‌تواند رهيافتي در مطالعه هنر شيشه سلجوقي باشد. اين پژوهش برآن است تا با بررسي فرم و ريخت صراحي‌ها از منظر ريخت ‌شناسي كه يكي از رويكردهاي رايج معاصر در حوزه نقد ادبي و از زير شاخه‌هاي ساختارگرايي است بپردازد. بدين منظور در جستجوي يافتن پاسخ اين پرسش اساسي كه صراحي‌هاي شيشه‌اي سده‌هاي ۵ و۶ ه.ق ايران به لحاظ عناصر فرمي ثابت (مخزن و گردن) و متغير (تزيينات) داراي چه ويژگي‌هاي بصري بوده‌اند به جمع‌آوري نمونه‌ها، طبقه‌بندي و بررسي آن‌ها اقدام شده است. اين پژوهش بر پايه مطالعات كتابخانه‌اي و به شيوه توصيفيتحليلي شكل گرفته است. نتايج نشان مي‌دهد كه فرم مخزن در سه حالت كلي اشكي، شلجمي و گوشتكوبي ساخته شده و بيشترين حجم تزيينات را دارا مي‌باشند. تزيينات اين قسمت در دو بخش انتزاعي و شمايلي انتزاعي قابل پيگيري است. فرم گردن نيز به صورت استوانه‌اي بلند و باريك ساخته شده كه اغلب فاقد تزيينات بوده و شامل نوار افزوده و گاهي داراي لبه مي‌باشد.