سير انفسي در مكتب ودانته و حكمت متعاليه صدرايي

شناخت انسان و چگونگي ارتباط با خداوند از مهم‌ترين مباحث عرفاني در آيين هندو و عرفان اسلامي است. از مفاهيمي كه در تبيين اين ارتباط لازم است مورد بررسي قرار گيرد، مفهوم «آتمن و برهمن» در مكتب ودانته و «خدا و نفس» در حكمت متعاليه صدرايي و مراتب آن دو است. علاوه بر اين عناصر، مؤلفه هاي معرفت شهودي يا برتر و خودشناسي نيز در اتحاد خداوند و انسان داراي نقش بالايي است كه شارحان مكتب متعاليه و مفسران مكتب ودانته به تبيين و تفسير آنها پرداخته‌اند. در اين پژوهش تلاش شده تا علاوه بر بيان اين عناصر مشترك، به بررسي موانع وصول به معرفت حقيقي و خودشناسي نيز پرداخته شود؛ زيرا شناخت اين مؤلفه ها مقدمه و زمينه‌ساز رسيدن به اين هدف متعالي است. از جمله موانع مشترك در وصول به اين معرفت حقيقي، تكيه بر علوم ظاهري و حسي، اعمال ظاهري، خواهش ها، آرزوها و تعلقات مادي است. غايت سير انفسي و دروني در اين دو مكتب با توجه به مراتب نفس از مرتبه ظاهري به مرتبه باطني و اتصال به مراتب حق معنا پيدا مي‌كند. در اين پژوهش با تأكيد بر متون ديني هندو، از جمله اوپانيشادها وكتب حكمت متعاليه صدرايي، تلاش شده است اين مسأله با بهره‌گيري از روش تحليلي ـ توصيفي مورد بررسي و تحليل قرار گيرد.