واكاوي شر در دو زمينه الاهيات ارتدوكس و رمان برادران كارامازوف اثر فئودور داستايفسكي

مسئله شر ارتباط انسان با خداي قادر و عالم و خيرخواه محض را در عمل دچار تزلزل مي‌كند و ارتباط انسان‌ها با يكديگر را تحت‌الشعاع تأثيرات مستقيم و غيرمستقيم خود قرار مي‌دهد. هدف از انتخاب رمان به عنوان بخشي از پژوهش الاهياتي، اتخاذ روش حصرگرايانه و روش ميان‌رشته‌اي بود تا با رويكرد ادبيات بتوان ابعادي از معنا را در سطحي متفاوت ديد. در اين مقاله ماهيت، مصداق، و كاركرد شر، نسبت انسان با شر، نسبت شر و گناه اوليه، و مواجهه كليسا با شر، با تكيه بر ديدگاه متألهان قديم و جديد ارتدوكس از يك سو، و مفاهيم الاهياتي متن رمان برادران كارامازوفِ فئودور داستايفسكي از سوي ديگر، بررسي شده ‌است. برخلاف ديدگاه الاهيات كاتوليك و پروتستان، گناه اوليه در الاهيات ارتدوكس موضوعيت چنداني ندارد. اعتقاد داستايفسكي به پاك‌بودن كودكان از گناه اوليه نيز هم‌راستا با سنت ارتدوكس است، اما علي‌رغم مواضع متفاوت ارتدوكس­ها، در رمان مذكور بخشايش همه گناهكاران مد نظر نويسنده است. همچنين، در الاهيات ارتدوكس از كاركردهاي شر، معرفت نيك و بد است، اما در رمان مذكور اين معرفت ارزشمند نيست. تأثيرپذيري داستايفسكي از الاهيات ارتدوكس در رمان برادران كارامازوف، و دَرهم‌آميختگي، وابستگي و مكمل‌بودن شر و خير از نتايج اين پژوهش است.