جايگاه حفاظتي گونه‌اي نادر از بنگ‌دانه (Hyoscyamus tenuicaulis)

گياه Hyoscyamus tenuicaulis Schonbeck- Temesyاز تيره سيب­زميني (Solanaceae) انحصاري ايران مي‌باشد كه به‌صورت لكه­‌اي، پراكنده و آويزان در شكاف سنگ­ها، صخره‌­ها و ديواره عمودي رودخانه‌­ها رويش دارد. اين گياه چندساله و ريزوم دار با ساقه­‌هاي خيزان يا كاملاً آويخته و واژگون، به طول تا 2 متر مي‌­باشد. جايگاه حفاظتي اين گياه براساس معيارهاي اتحاديه جهاني حفاظت از طبيعت (IUCN) مورد بررسي قرار گرفته است. سطح تحت اشغال گونه Hyoscyamus tenuicaulis با اندازه­‌گيري ميداني در رويشگاه‌­هاي آن، 22.4 كيلومتر مربع و ميزان حضور گونه در محدوده انتشار آن، 159507 كيلومتر مربع برآورد شد. اين گونه باتوجه به سطح اشغال، تعداد افراد جمعيت، نوع تجديد حيات كه عمدتا از طريق ريزوم­‌هاي رونده مي­باشد و كيفيت رويشگاه، به‌عنوان گونه­‌اي در حال انقراض (Endangered/EN) اعلام مي‌شود. مشاهدات صحرايي نشان داد فقدان مديريت و بهره‌برداري بي­‌رويه به‌­عنوان گياه دارويي از عوامل اصلي تهديدكننده اين گونه كمياب به‌شمار مي‌­روند. اعلام رويشگاه‌هاي حفاظت شده توسط سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخيزداري كشور، حفاظت خارج از رويشگاه در باغ­‌هاي گياه‌شناسي ملي ايران و باغ گياه‌شناسي زاگرس و بانك ژن منابع طبيعي ايران براي جلوگيري از انقراض بايد در برنامه كار حفاظت از اين گونه قرار گيرد.

Hyoscyamus tenuicaulis Schonbeck-Temesy is a flowering species of the Solanaceae family and it is endemic to Iran, growing in scattered spots and hanging in the crevices of rocks, cliffs, and vertical walls of rivers. It is a perennial and rhizomatous plant with creeping or fully hanging stems up to 2 m long. The conservation status of the species was defined based on IUCN Red List Criteria and Categories. According to the field survey and plot sampling, H. tenuicaulis occupies an area of 22.4 Km2, and the extent of occurrence is 159507 Km2. Based on the area of occupancy (AOO), population size, regeneration type, and the quality of habitats, the conservation status of this species is defined as endangered (EN). Field observations have shown that the lack of proper management and overexploitation as a medicinal plant are the main threats to this rare species. Defining protected habitats by Forests, Rangelands, and Watershed Management Organization (FRWO), ex-situ conservation in the National Botanical Garden of Iran, Zagros Botanical Garden, and natural resources gene bank are suggested to be considered for conservation of this species.