ارزيابي قابليت زئوليت طبيعي در تثبيت و نامتحرك‌سازي سرب و كادميم در خاك آلوده با استفاده از روش استخراج متوالي

زمينه و هدف: فلزات سنگين از جمله مهم‌ترين آلاينده‌هاي خاك هستند كه كاهش زيست‌فراهمي و تحرك اين عناصر در خاك براي كنترل ميزان سميت و اثرات حاد و مزمن آن‌ها از اهميتي بسزا برخوردار است. لذا، اين پژوهش با هدف بررسي قابليت زئوليت طبيعي براي تثبيت شيميايي سرب و كادميم در يك نمونه خاك آلوده انجام شد. مواد و روش ها: پس از آلوده كردن نمونه‌هاي خاك شاهد و تيمار حاوي %5 زئوليت طبيعي با مقادير مشخصي از نمك‌هاي نيترات سرب (150، 500 و 1500 ميلي‌گرم در كيلوگرم) و نيترات كادميم (10، 30 و 100 ميلي‌گرم در كيلوگرم) نسبت به تعيين مقادير عناصر سرب و كادميم در جزء‌هاي مختلف خاك شامل محلول در اسيد، كاهشي، اكسايشي و باقي‌مانده نمونه‌هاي خاك آلوده شده به‌روش BCR و محاسبه نرخ تحرك‌پذيري عناصر در فواصل زماني معين (1، 7، 14، 28 و 56 روز) اقدام شد. يافته ها: نتايج نشان داد كه نرخ تحرك‌پذيري سرب در تيمار حاوي زئوليت طبيعي حاوي 150، 500 و 1500 ميلي‌گرم در كيلوگرم سرب افزوده به خاك با افزايش زمان انكوباسيون يعني پس از طي 56 روز در مقايسه با تيمار شاهد به‌ترتيب %51، %23 و %15 كاهش يافته بود. از طرفي نرخ تحرك‌پذيري كادميم نيز در تيمار حاوي زئوليت طبيعي حاوي 10، 30 و 100 ميلي‌گرم در كيلوگرم كادميم افزوده به خاك پس از طي 56 روز در مقايسه با تيمار شاهد به‌ترتيب %12، %9 و %5 كاهش يافته بود. نتيجه‌گيري: هرچند نتايج نشان داد كه با افزايش محتوي افزوده سرب و كادميم به خاك، كارايي زئوليت طبيعي در تثبيت و نامتحرك‌سازي اين عناصر كاهش يافت، ولي مي‌توان از زئوليت طبيعي بدليل كارايي قابل قبول در جذب فلزات سنگين، قيمت مناسب، فراواني و حداقل تاثير منفي بر محيط‌زيست براي فرآيند تثبيت شيميايي در خاك‌هاي آلوده به فلزات سنگين استفاده كرد.