چالش ژئوكالچري امنيت و ثبات منطقه‌اي در خاورميانه؛ با تاكيد بر ژئوكالچر ديني و مذهبي

دولت هاي مجموعه امنيت منطقه اي خاورميانه بخش اعظمي از مشروعيت خود را مرهون شريعت اسلام هستند، ازاين‌رو يا داعيه دار حكومت اسلامي هستند و يا به نحوي درصدد نشان دادن پايبندي خود به اسلام مي باشند. اولين بازخوران منطقي مورد انتظار اين فاكتور هويتي مشترك و برجسته، در همبستگي و نزديكي اين كشورها خواهد بود، اما با كمي تسامح شايد بتوان گفت كه اغلب تعارضات و خشونت ها در منطقه خاورميانه ريشه در تعارضات ديني و به ويژه مذهبي دارد. اين مقاله مي كوشد تا در قالب مطالعه موردي، تمايز جايگاه حقيقي و بالقوه جوامع ديني خاورميانه با جايگاه كنوني و به فعليت رسيده آن را در بستر چالش ژئوكالچري اديان و مذاهب در مسير صلح و امنيت منطقه اي مورد بررسي قرار دهد. سؤال مطرح‌شده در اين پژوهش اين است كه دين اسلام با وجود گستره مقبوليت خود، چگونه توانايي ممانعت از خشونت ها و تعارضات و به‌تبع برپايي صلح و ثبات به واسطه ي بهره مندي از باورهاي مشترك در بين پيروان خويش را ندارند؟ در پاسخ به سوال اصلي پژوهش، استدلال اصلي مقاله آن است كه سلطه دولت محورانه و ضعف و انحرافات گروه هاي مذهبي فراملي، سبب استفاده ي ابزاري و متناظر دولت هاي هويت محور خاورميانه با تكيه بر بازوي قدرت نرم، در قالب هويت ديني و مذهبي، جهت كسب مشروعيت خويش و نامشروع جلوه دادن سايرين شده است. اين موضوع شكل گيري الگوهايدوستي و دشمني بر اساس معيار تهديدات مشترك و نه علقه ها و مشتركات هويت ديني و مذهبي،را در پي داشته است. پژوهش مبتني بر روش توصيفي تبييني بوده و گردآوري داده ها به روش كتابخانه اي و اينترنتي است؛ همچنين در تدوين چارچوب نظري پژوهش، از رهيافت هويت محور و منطقه گراي مكتب امنيتي كپنهاگ استفاده شده است.