شناسايي بايسته هاي معرفت شناختي اخلاق باور در ديدگاه آيت الله جوادي آملي

ويژگي مهم انسان اين است كه باورهايي دارد و در شرايطي باورهايش را تغيير مي‌دهد؛ اين فعل آدمي كه به قواي معرفتي او مربوط مي‌شود را فرآيند «باورسازي وتنظيم باور» مي‌نامند. با كاربرد اخلاق در معرفت شناسي، اين فرآيند هويت جديدي يافته است. «اخلاق باور» اولين بار در قرن نوزدهم توسط كليفورد مطرح و زمينه ساز پژوهش‌هاي بسياري شد. با اين حال مي‌توان پيشينه آن را در فلسفه اسلامي نيز، تحت مفاهيم خاصي مانند «اخلاق درتفكر و بينش» در مرحله كسب اعتقاد قلبى و ايجاد باور پيدا كرد. هدف اين مقاله شناسايي بايسته‌هاي معرفت شناختي اخلاق باور، در ديدگاه انديشمند معاصر، آيت الله جوادي آملي، به روش تحليل مفهومي و قياس نظري است. ما با بررسي آثار ايشان به شش بايسته متلازم، دست يافته ايم: تلازم اراده و تكليف معرفتي، تلازم قرينه و شهود، تلازم شاهدگرايي و اعتمادگرايي در توجيه باور، تلازم توجيه معرفتي با توجيه اخلاقيِ باور، تلازم حسن فاعلي با حسن فعليِ باور و تلازم شبكه باور با عمل فردي و اجتماعي.