مبناگرايي در معرفت‌‌شناسي ملاصدرا

مبناگرايي از مهم‌ترين و باسابقه‌‌ترين نظريه‌ها در زمينۀ توجيه معرفتي است كه اين قابليت و ظرفيت را دارد كه در مقابل بسياري از رويكردهاي رقيب كه به شكاكيت و نسبي‌‌گرايي مي‌انجامند، ايستادگي كند. در اين ميان، مبناگرايي در انديشۀ ملاصدرا با توجه به مباني خاص وي از جمله اصالت وجود و نسبتي كه معرفت‌‌شناسي و وجودشناسي در انديشه وي دارند، از نقاط قوت زيادي برخوردار است. در پژوهش حاضر با روش توصيفي- تحليلي، به بررسي و تحليل جامعي از مبناگرايي در انديشۀ اين فيلسوف نامدار پرداخته و به اين نتيجه رسيده‌ايم كه اولاً معرفت‌‌شناسي ملاصدرا كاملاً تحت تأثير وجود‌‌شناسي وي است؛ ثانياً تنها با تفكيك مراحل معرفت با توجه به قوس صعود و نزول مي‌‌توان فرايند علم و توجيه آن را توضيح داد؛ ثالثاً علوم حصولي فعل و در‌نتيجه تجلّي نفسِ مجردِ فاعل شناسا هستند و از‌اين‌رو بازگشت علوم حصولي به علوم حضوري است و رابعاً توجيه معرفتي كه تنها در تصديقات مطرح است، با بازگشت تصديقات نظري به بديهي و تصديقات بديهي به علم حضوري تبيين مي‌‌شود.