خدا در فلسفه اسپينوزا

اسپينوزا فيلسوف معروف اروپا در دوره جديد در بخش اول از مهم‎ترين كتاب خود، يعني «اخلاق» نسبتاً به‎تفصيل درباره خدا سخن گفته است. او خدا را جوهر مي‌نامد كه داراي صفات نامتناهي است و طبيعت عبارت از حالات صفات نامتناهي اوست. بنابراين جوهر، صفت و حالت سه عنصر اصلي واقعيت در نظر اسپينوزاست. مهم‎ترين مسئله در فلسفه اسپينوزا نظر اوست درباره تعالي يا عدم تعالي خدا از طبيعت. به بيان ديگر اين مسئله كه طبيعت ـ كه مجموعه نظام حالات خداست ـ همان خداست يا نه، خدا علاوه بر ظهور در حالات، حقيقتي است متعالي از آنها. به عبارت سوم آيا اسپينوزا معتقد به «همه‏خدايي» است كه بر اساس آن خدا همان كل طبيعت است كه هر شيئي جزئي از آن را تشكيل مي‌دهد يا نه، او براي خدا وجودي متعالي از طبيعت هم قايل است؟ در اين مقاله با استناد به متن سخن اسپينوزا، «همه‏خدايي»بودن او نفي شده و همچنين اثبات شده است كه برهان او بر وجود خدا همان برهان وجودي آنسلم نه بلكه برهان صديقين است كه بر پايه آن خدا وجود صرف و بنابراين واجب‌الوجود است.