چالش‌هاي احتمالي مناسبت «حكم» و «موضوع» در استنباط احكام

The importance of the sentence and the subject matter and the challenges it faces in inferring the sentences

مناسبت ميان حكم و موضوع به اين معناست كه هنگام شنيدن حكمي شرعي، مناسبت­ها و ملاك­هايي براي شكل گرفتن چنين حكمي، به ذهن افراد تبادر مي‌كند، به گونه­اي كه به صورت امر ارتكازي عرفي در مي­آيد. اين مناسبت­ها، موجب تخصيص حكم يا تعميم آن مي­شود. عرف و فهم عمومي بر مبناي تأثير زمان و مكان در استنباط احكام شرعي و با توجه به كشف مقاصد شريعت، به برداشت­هاي جديد دست يافته و ظهور جديدي را براي نصوص به ارمغان مي‌آورد. كه اين ظهورات جديد، در جهت پاسخگويي به مسائل مستحدثه راهگشا خواهد بود. مناسبت‌هاي حكم و موضوع قراين لبي متصل مي‌باشند كه منشأ انصراف در الفاظ مي‌گردد. در اين پژوهش، ابعاد و زواياي تناسب حكم و موضوع، از جهاتِ تعريف و دليلِ حجيت مورد تحليل قرار مي­گيرد و به اين پرسش پاسخ مي­­دهد كه مناسبت حكم ­­و ­­­موضوع با چه چالش­هايي روبرو بوده و راهكارهاي برون رفت از آنها چيست؟ اگر چه چالش­هايي از جمله تلقي يكسان انگاري مناسبت حكم و موضوع با قياس وجود دارد ولي با تنقيح ضوابط و لوازم اين قاعده و بيان تاثير آن بر شكل­گيري ظهور، مي­توان از اين چالش­ها رهايي­ يافت و حجيت مناسبت حكم و موضوع به عنوان يك قرينه در برداشت از ادله را به اثبات رساند.

not abstract