جست‌وجو در سرچشمه‌هاي تصاوير جسم و جان و تحليل آنها در آثار ناصرخسرو

منظومۀ فكري ناصرخسرو تحت تأثير مطالعات ژرف او در اديان و ملل و نحل و اعتقاد به مذهب اسماعيلي، بر مدار مباحث جهان شناختي و انسان شناسانه شكل گرفته است و اين نظام منسجم فكري در ديگر ابعاد سخن او ازجمله صورخيال تأثيري قاطع و نمايان داشته است. يكي از كانون هاي مهم تصاوير هنري در آثار او تأمل در سرشت دوگانۀ روحاني و جسماني انسان است. اين پژوهش به روش توصيفي تحليلي در پي جست وجو در ريشه ها و سرچشمه هاي تصويرهاي هنري جسم و جان در آثار ناصرخسرو و نقد و تحليل آنهاست. منشأ جسم و جان، فلسفۀ تعلق روح به جسم، سرشت و سرنوشت ديگرگونۀ جسم و جان و نيازهاي متفاوت اين دو مهم ترين زمينه‌هاي آفرينش تصاوير متنوع و پرشمار جسم و جان در آثار ناصرخسرو است. چند خوشۀ مهم ديگر از تصاوير جسم و جان بر گرد مفاهيمي چون خانه و صاحب خانه، خادم و مخدوم، كشتي و كشتيبان، پيراهن، دُر و صدف، كان و گوهر، زندان و زنداني، و كتاب و درخت شكل گرفته كه نسبت هاي جسم و جان را از چشم اندازهاي مختلف نشان مي دهد. نتايج پژوهش روشن مي كند كه ريشه و سرچشمۀ بسياري از تصاوير جسم و جان در آثار ناصرخسرو در منابع حكمي و فلسفي پيشين، ازجمله آثار كهن يوناني، گنوسي، هندي، ايراني و اسلامي آمده است.