بررسي لحن فردوسي در دو داستان شاهنامۀ فردوسي (زال و رودابه) و (رستم و اسفنديار)

آنچه دربارۀ شاهنامه و شاهنامه‌سرايي در كتب مختلف ادبي بيان شده‌است، گوياي برتري هنر حماسه‌سرايي فردوسي است. از جمله دلايلي كه نشان برتري سخن فردوسي بر ديگر شاهنامه‌سرايان است، توجه به مسائل بلاغي، انسجام و هماهنگي طرح و وحدت لحن شاهنامه است. توجه به بلاغت و به‌ويژه هنر داستان‌سرايي، نكته‌اي است كه از ديد بيشتر مقلّدان فردوسي دور مانده است.اين پژوهش بررسي گفتگوها و لحن فردوسي در دو داستان زال و رودابه و رستم و اسفنديار است و آنچه در نوع بررسي ما گفتني است، اين است كه در شاهنامه در همه گفتگوها، اقتضاي حال گوينده و مخاطب رعايت شده و با وجود تسلّط يك قالب، بحر و وزن مشخص، فردوسي در موضوعات و قصه هاي متفاوت، رعايت حال مخاطب كرده و باعث تناسب بين انديشه و گفتگوها و ذهن خواننده است. در گفتار حاضر كه به شيوۀ كتابخانه اي و با بهره گيري از فنون تحليل و توصيف محتوا تهيه شده است، به مقايسۀ بلاغي داستان زال و رودابه و رستم و اسفنديار از ديدگاه لحن و گفتگو مي پردازيم و به اين نتيجه مي رسيم كه لحن فردوسي در دو داستان به ويژه در گفتگوهاي آن ها مناسب با فضاي داستان و اقتضاي حال مخاطب است.