بررسي فرايندهاي تضعيف در گويش سيستاني براساس واج‌شناسي خودواحد

در واج​شناسي خودواحد، گلداسميت (1976) بازنمايي واجي را از حالت خطي به‌صورت غيرخطي در زبان​هاي نواختي بسط داد. به دليل غيرخطي‌بودن و وجود ساختار لايه​اي در اين ديدگاه، پژوهش حاضر با استفاده از دو فرايند اصلي گسترش و قطع مطرح​‌شده در واج‌شناسي خودواحد به بررسي فرايندهاي تضعيف در گويش سيستاني مي​پردازد. روش مورد استفاده در اين پژوهش به‌صورت توصيفيتحليلي است. به اين منظور، 20 گويشور مرد، مسن، كم‌سواد و روستايي به ‌صورت تصادفي انتخاب شدند و داده‌هاي زباني با استفاده از ضبط گفتار آزاد و مصاحبه با آن‌ها جمع​آوري شد. سپس، داده‌هاي مورد‌ نظر از جمله​هاي ضبط‌شده استخراج و آوانگاري شدند. قواعد واجي به كار رفته در پيكره زباني براساس واج​شناسي خودواحد توصيف و تحليل شدند. نتايج پژوهش نشان مي‌دهد اعمال فرايند گسترش در گويش سيستاني به‌صورت فرايندهاي كامي‌شدگي، نرمكامي‌شدگي​ و ملازي​شدگي همخوان​هاي خيشومي، همگون‌سازي جايگاه توليد و سايشي‌شدگي همخوان‌هاي انسدادي رخ مي​دهد. همچنين، فرايند گسترش در واكه​ها نيز به ‌صورت خيشومي​شدگي واكه اعمال مي​شود. علاوه بر اين، فرايند قطع واج‌هاي آغازين /h/ و /ʔ/ در واژه‌هاي قرضي، واج​هاي پاياني /n/، /t/، /d/، /h/ و /ʔ/، حذف واج‌هاي /h/ و /ʔ/ مياني در واژه‌هاي قرضي و حذف مشخصه واكداري از واج واكدار پاياني پيشين رخ مي​دهد.