آناكرونيزم و ايستار دوكسايي در تاريخ‌نگاري دكتر ناصر تكميل همايون

مقالۀ حاضر به بررسي نوشته‌هاي دكتر ناصر تكميل همايون، تاريخ‎پژوه و جامعه‌شناس سرآمدِ معاصر، به‌ويژه با تأكيد بر آثار ايشان دربارۀ دورۀ قاجاريه مي‌پردازد. اغلب نوشته‌هاي ايشان پژوهش‌هايي است دربارۀ تاريخ و جامعۀ ايران عصر قاجار؛ از اين رو پرسش اصلي مقالۀ حاضر اين است كه آيا دكتر تكميل همايون توانسته است در نوشته‌هاي خود به اصول تاريخ‎نگاري و به‌ويژه جامعه‌شناسي پايبند باشد. به نظر مي‌رسد ايشان با وجود تحصيلات تخصصي در جامعه‌شناسي براي خود عمدتاً شأن تاريخ‌پژوهي قائل بوده‌اند و از اين رو ايشان چندان به اصول و قواعد جامعه‌شناسي توجه نمي‌كردند، به طوري كه در حوزۀ به كارگيري مفاهيم جامعه‌شناسانه، روش‌ها و نظريه‌ها و تبيين‌هاي جامعه‌شناختي آثار ايشان خالي از چنين سنجه‌هايي است و حتي در برخي از مهم‌ترين نوشته‌هاي ايشان تعارض با روش و تبيين‌هاي جامعه‌شناسانه مشهود است. لذا مقالۀ حاضر در سه سطح تعريف مفاهيم و زمان‌پريشي مفهومي، ايستار دوكسايي و فقر روش و نظريه‌هاي جامعه‌شناختي، آثار دكتر تكميل همايون را ارزشيابي مي‌كند.