نسبت «آگاهي»، «هويت» و «قدرت» در مسئله‌هاي تمدني جهان اسلام؛ (بررسيِ ريشه‌هاي فقدان «خودمشاهده‌گري» در ميان نخبگان مسلمان)

اين مقاله در پي بيان و تحليل ريشه‌هاي نبود خودمشاهده‌گري در ميان نخبگان جهان اسلام است، اينكه چرا نخبگان مسلمان در حوزه و دانشگاه در مورد نظام نيازها و الگوي مسئله‌هاي خود، فكري بومي و پژوهشي مستقل انجام نمي‌دهند. بدين‌سان پرسش اصلي در اين باره، چرايي و چگونگي غفلت تمدني ما از خلأها و نيازهاي تمدني خود است. در اين پژوهش با رصد كردن برخي از نمونه‌ نيازهاي كلان جهان اسلام (مانند موضوع آب، موضوع سلامت، موضوع نظم) و آن‌گاه طرح ديدگاه‌هاي نخبگاني كه در معرض پاسخ به چنين سئوالات هستند، خلأهاي علمي در ميان مسلمانان ريشه‌يابي و تحليل مي‌شود. در اين مطالعه، غرب‌زدگي در نگاه به نيازهاي نوين تمدني، نبود جامعه‌شناسيِ «جهان اسلام»، «شناخت انتزاعيِ نظام مسائل»، سرعت چالش‌هاي جهان اسلام و واكنش‌هاي ديرهنگام نخبگان، به‌مثابه عوامل خودفراموشي جهان اسلام و بي‌توجهي نخبگان به نظام نيازهاي خود مطرح گرديده‌اند. اين مجموعه عوامل، موجب ضعف و عقب ماندگي از يك سو و التقاط و بي‌هويتي از سوي ديگر شده است.