معاد جسماني عنصري از ديدگاه ملا نعيما طالقاني

حكماي اسلامي هر چند معاد روحاني را پذيرفته‌اند، اما درباره معاد جسماني و كيفيت آن اختلاف نظر دارند. يكي از اين انديشمندان، ملا نعيما طالقاني است. وي كه يكي از انديشمندان مشهور قرن دوازدهم هجري است، به معاد جسماني با جسم عنصري معتقد شده و براي آن پنج استدلال عقلي ترتيب داده است. اين ادله عبارتند از: ظلم بودن ثواب و عقاب، تناسخ، دخيل بودن قواي حيواني و نباتي در هويت انسان، عينيت قواي بدنيِ جسم اخروي با دنيوي و سببيت بدن در تمايز و تشخص انسان. نوشتار حاضر ابتدا به ديدگاه ملا نعيما درباره معاد جسماني عنصري و تبيين خاص وي مي‌پردازد و سپس ادله عقلي ارائه شده را مورد بررسي قرار مي‌دهد و پس از بررسي اين ادله نيز به اين نتيجه مي‌رسد كه هيچ­يك از آنها توانايي اثبات مدعاي ملا نعيما را ندارند. برخي از آن ادله، به‌ دليل ابتنا بر مباني نادرست و برخي نيز به‌ دليل نادرستي تبيين مخدوش مي‌باشند.