ارزيابي اثر تنوع و يكنواختي علف‌هاي‌هرز بر عملكرد عدس (Lens culinaris L.)

حضور علف‌هاي‌هرز در زيست‌بوم‌هاي كشاورزي هميشه منفي نبوده و مي‌تواند با افزايش تنوع گونه‌اي سبب ايجاد اثرات مثبت بر زيست‌بوم و گياه زراعي شود. ازاين‌رو مطالعه اي در سال زراعي 95-1394 با هدف بررسي روابط موجود در جوامع علف‌هاي‌هرز يك مزرعه عدس و نيز اثر شاخص‌هاي تنوع بر عملكرد عدس انجام شد. تراكم، ارتفاع و وزن خشك علف هاي ‌هرز به‌عنوان متغيرهاي مستقل و عملكرد عدس به‌عنوان متغير وابسته در نظر گرفته‌شد و نمونه برداري در دو مرحله (قبل از گلدهي و همزمان با رسيدگي فيزيولوژيكي عدس) انجام شد. علاوه بر اين، با استفاده از داده هاي ثبت‌شده مربوط به علف‌هاي‌ هرز، شاخص هاي تنوع زيستي شانون-وينر (’H) و سيمپسون (D) و شاخـص‌هاي يكنواختي اسميث- ويلسون (Evar) و كامارگو (’E) محاسبه شدند. روابط بين علف هاي‌هرز و عدس با استفاده از رگرسيون گام‌به‌گام و نقشه‌هاي مربوط به تنوع علف هاي ‌هرز و عدس نيز با استفاده از روش درون‌يابي كريجينگ استخراج شدند. نتايج مطالعه نشان داد كه عملكرد دانه عدس با افزايش يك بوته و همچنين يك گرم در مترمربع علف‌هرز به مقدار 0.83 و 0.27 گرم در مترمربع كاهش يافت؛ درحالي‌كه تنوع و يكنواختي علف‌هاي‌هرز، بر عملكرد عدس اثر مثبت و معني‌دار داشت و افزايش يك واحد در شاخص‌هاي يكنواختي اسميث و ويلسون و تنوع سيمپسون منجر به افزايش عملكرد دانه عدس به مقدار 76.48 و 64.66 گرم در مترمربع شد. نقشه‌هاي مكاني عملكرد عدس و شاخص‌هاي تنوع و يكنواختي علف‌هاي‌هرز نيز به‌خوبي نمايانگر اين رابطه مثبت بود. در حقيقت افزايش تنوع و يكنواختي علف هاي‌هرز در مزارع باعث تقسيم عادلانه تر منابع و خسارت‌زايي كمتر برخي گونه هاي علف هاي‌هرز مي‌شود. ازاين‌رو، افزايش آگاهي درباره اثرات مثبت و منفي تنوع علف‌هاي‌هرز مي‌تواند در مديريت بهتر علف‌هاي‌هرز مزارع مفيد واقع شود.