گريه در متون نظم عرفاني (سنايي، عطّار و مولوي)

زمينه و هدف: انواع سوزوگدازها، نيازها، دعاها، شاديها، غم‌ها و سوگها، مستقيم يا غيرمستقيم با گريه ارتباط دارند. حالات‌ عرفاني قبض و بسط و تحيّر و فنا كه بررسي آنها يكي از دغدغه‌هاي اديبان و جستجو‌گران حيطۀ ادبيّات عرفاني است، همه در اين مقال ميگنجند؛ لذا شايسته است كه اين موضوع با تحقيق و بررسي بيشتري به انجام برسد و نه آنچه تا كنون فقط به برشمردن تعداد رقمي اين ابيات مختص شده است. در مقالۀ حاضر ضمن برشمردن برخي از انواع مهم و قابل ذكر «گريستن» در جهان‌بيني سه شاعر جريانساز تصوف يعني سنائي، عطّار و مولانا، طبقه‌بندي و تحليل و تشريح اشعار به گونه‌اي موجز ارائه شده است. به عبارت ديگر، اين مقاله به تبيين اين موضوع ميپردازد كه: طبقه‌بندي گريه در متون نظم عارفانۀ سنايي، عطار و مولوي به چه صورت است و تفاوتهاي بارز تفكر و بينش معنوي آنها در اين حيطه در كجاست؟روش مطالعه: اين مقاله بر اساس روش توصيفي – تحليلي صورت گرفته است.يافته‌ها: اندوه يا شادي آنگاه كه مربوط به اين دنيا بوده‌اند، در نزد اين شعرا غم‌‌نما يا شادي‌نما تلقّي ميگردند و آنگاه كه فرد از تعلقات زمان و مكان خود را رها كرد، گريه و خنده‌اش، قبض و بسطش، فرح و ملالش و غم و شاديش از جنس ديگري ميشود.نتيجه‌گيري: تشويق به گريه در آثار سنائي بيشتر به زهدگرايي اين شاعر باز ميگردد؛ در عطّار يكسره مربوط به فراق و دوري از معشوق اصلي است، درحالي‌كه در آثار مولانا حال و زيست شاعر وراي خنده و گريه است و اين گريه نزد مولانا مبارك حالتي از حالت تحيّر و بيخويشي است.