هژموني دلار در سدۀ بيست و يكم: كاوشي در مؤلفه‌هاي تداوم يا زوال در چارچوب نظام پولي بين‌المللي

تداوم يا زوال دلار امريكا به­مثابه يك پول بين‌المللي فراگير، يكي از مهم‌ترين مباحث حوزۀ اقتصاد سياسي بين‌المللي از آغاز سدۀ بيست و يكم بوده است. درحاليكه برخي با اشاره به تداوم ايفاي نقش مسلط امريكا در معادلات سياسي و اقتصادي جهان، از تداوم هژموني دلار سخن به ميان مي‌آورند، برخي ديگر با برشمردن نشانه‌هاي ضعف اقتصادي و بديل‌هاي بين‌المللي، از كاهش سلطۀ اين پول بين‌المللي صحبت مي‌كنند. انجام پژوهش حاضر با دو هدف همراستا صورت گرفته است: نخست، شناخت محورهاي مؤثر در تداوم يا زوال هژموني دلار در سدۀ بيست و يكم با بهره‌گيري از روش توصيفي ـ تحليلي و استفاده از داده‌ها و آمارهاي موجود و دوم، بررسي سناريوهاي منتج از اين مؤلفه‌ها و ارزيابي آن‌ها با اتكا به روش سناريونويسي. اين مقاله با طرح اين پرسش كه هژموني دلار درجايگاه پول بين‌المللي با چه روندي در حوزه تداوم يا زوال در سدۀ بيست و يكم مواجه است، بر اين ادعاست كه با وجود محورهاي مختلف مؤثر در تداوم يا زوال هژموني دلار امريكا و قدرت بالاي مؤلفه‌هاي تداوم، به نظر مي‌رسد عملكرد قدرتمند و تداوم سلطه دلار درجايگاه پول بين‌المللي شديداً مرتبط با تداوم نظام بين‌المللي موجود و تضمين ثبات آن توسط امريكا خواهد بود. يافته‌هاي اين پژوهش در چارچوب نظريۀ ثبات هژمونيك نشان مي‌دهند كه براساس پيش‌برنامۀ سوم بسته به تمايل، اراده و توليد كالاهاي عمومي از جانب امريكا در كوتاه و ميان‌مدت، هژموني دلار با فرازوفرودهايي تداوم خواهد داشت؛ اما در بلندمدت امكان شكل‌گيري نظام پولي متكثر چند ارزي و تبديل دلار به ارزي در ميان ساير ارزها وجود دارد.