آداب ديپلماتيك در ايران از آغاز قاجار تا پايان دوره ناصري (مطالعه موردي: پذيرش سفرا و مأمورين خارجي)

آداب پذيرش سفرا و ديگر مأموران خارجي از آغاز قاجار تا پايان دوره ناصرالدّين شاه به مثابه شاخه اي از آداب ديپلماتيك موضوع اين پژوهش است. ديپلماسي قاجاري برگرفته از سنت جامعه ايراني و تداوم ديپلماسي حكومت صفوي بود. بررسي آداب ديپلماتيك با حجم وسيع ارتباطات خارجي از دوره فتحعلي‌شاه به بعد ضروري به نظر مي آيد؛ از آن جهت كه در همين دوران و پس از كنگره وين قوانيني در راستاي جهاني شدن آداب مربوط به ديپلماسي به تصويب رسيد. بنابراين تبيين و چگونگي اجراي اين آداب مسأله اصلي جستار حاضر است. شيوه پژوهش حاضر توصيفي و تا حدودي تحليلي و مبتني بر اسناد و سفرنامه ها است. نتيجه بررسي‌ها نشان مي دهد كه در فقدان تشكيلات وزارت امور خارجه در ايران تا دوره ناصري آداب ديپلماتيك عرصه اي براي ظهور نيافت و همچنان به طور سنتي و در قالب اوامر شاه و صدراعظم به مهمانداران اجرا مي شد. اما با تشكيلاتي شدن وزارت امور خارجه در دوره ناصري شرايط تغيير كرد و نوشتن ملزومات مراسم ورود سفرا و اجراي آداب مربوط به آن برعهده وزارت امور خارجه و زير نظر صدراعظم قرار گرفت.