مفهوم و ماهيت فقهي، حقوقي خون و فرآورده‌هاي خوني

زمينه و هدف: از ديرباز كه در دانش پزشكي، شناسايي بيماري‌ها و روش تشخيص و بهبود و چگونگي پيش‌گيري از آن ها را به انسان مي‌آموزد شايد هيچ موضوعي مبهم‌تر از درك خون نبوده است. خون انسان به عنوان يك ماده حياتي كه نيازهاي ضروري همه بافت‌ها و اعضاي بدن‌ به‌ وسيله‌ آن ‌تأمين ‌مي‌شود در مقايسه با ساير اعضاء بدن داراي ويژگي‌هاي خاص و متمايزي است و بدين جهت مورد توجه بشر و به طور خاص مورد نظر فقها، حقوق‌دانان و نظام‌هاي حقوقي داخلي و بين‌المللي قرار گرفته است. مواد و روش‌ها: اين تحقيق از نوع نظري بوده ‌و روش تحقيق به صورت اسنادي-كتابخانه­ اي و توصيفي-تحليلي بوده است و نسبت به جنبه­ه اي حقوقي موضوع، تحليلات لازم صورت گرفته است. يافته‌ها: با شناخت ماهيت فقهي و حقوقي اين مايع حياتي و همچنين فرآورده‌هاي آن مي‌توان شناخت احكام ديگري از آن در زمينه مباني و ماهيت طب انتقال خون اعم از ماليت، امكان و نحوه واگذاري خون، ارائه خدمات انتقال خون و همچنين مسئوليت‌هاي ناشي از آن، بالتبع، ابعاد مختلف آن به خصوص بُعد اخلاقي واگذاري خون به جهت سودآوري و در نتيجه كالاانگاري آن و آثار طب انتقال خون كه مورد مناقشات فقهي و حقوقي فراوان قرار گرفته تسهيل نمود. ملاحظات اخلاقي: در تمام مراحل نگارش پژوهش حاضر، ضمن رعايت اصالت متون، صداقت و امانت­داري رعايت شده است. نتيجه‌گيري: خون و فراورده‌هاي خوني، بدون ايجاد نقصان خاصي در بدن كه البته صرف‌نظر از بيماري‌هاي نوظهور احتمالي براي دهنده خون مدنظر است جداپذير از شخص و قابل ذخيره مي‌باشد كه از اين حيث احكام حاكم بر مال منقول بر آن حاكم است. همچنين با عنايت به اينكه براي ترانسفوزيون خون و فرآورده‌هاي آن بايد از وسايل مخصوص استفاده و آزمايشات خاصي صورت گيرد خون در زمره اموال قيمي قرار مي‌گيرد؛ اين امر مرتبط با نظم عمومي بوده و نمي‌توان در قراردادهاي خصوصي همانند قراردادهاي راجع به ساير اموال، ماهيت آن را مطابق اراده و تراضي طرفين، قرار داد و آن را مثلي قلمداد كرد

No English Abstract